ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਰਾਜਾ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਲਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਫੰਦਾ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਫੌਰਨ ਮਰਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਲਦੇ ਕੋਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਅੱਗ ਦੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਤੜਪ ਕੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਘਟਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਉਹ ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਦੌਲਤ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਸਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਸ਼ਟ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਮੂਰਖ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਮੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਆਦਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਰੇਜ਼ਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ—ਕਿਹੜਾ ਮਰਦ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਚਮੁਚ ਪਿਆਰਾ ਹੈ? ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਪਤੀ ਸਨ, ਚਲੇ ਗਏ। ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵੱਡਾ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੂਫਾਨ ਵਾਂਗ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦਾ, ਠੰਡੀ-ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ "ਹਾਏ ਕਿਸਮਤ!" ਚੀਕਦਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਗੋਕਰਨ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਥੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ, ਤੇ ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਦੇ ਭੇਡ, ਕਦੇ ਹਾਥੀ, ਕਦੇ ਭੈਂਸ, ਕਦੇ ਇੰਦਰ, ਕਦੇ ਅੱਗ, ਤੇ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਕੇ, ਹਰ ਰੂਪ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਕੀ ਤੂੰ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਜਾਂ ਦੈਤ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਗੋਕਰਨ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ 'ਤੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ; ਇਸ ਇਕ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ ਬੋਲ ਸਕੀ। ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਹਾਂ; ਆਪਣੀ ਭੁੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਵੱਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮਰਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਨਿਕੰਮਾ ਹਾਲਤ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਮਿੱਤਰ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਭਰਾ, ਜਲਦੀ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰ!" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ? ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੌ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਸੋਚ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਸਕੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ—ਜੇ ਸੌ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਵਾਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਰਹਿ, ਭੈ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰੇ।" ਗੋਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਤੇ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਈ। ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਗੋਕਰਨ ਆਇਆ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਗਿਆਨੀ, ਯੋਗੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਵੈਦਿਕ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਫਿਰ, ਸਭ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਰੋਕੀ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸाक्षੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ।" ਦੂਰੋਂ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਾਨ ਹੈ।" ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਾਠ ਸੁਣਨ ਲਈ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਏ—ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ, ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਵੀ ਆਇਆ, ਤੇ ਇधर-ਉਧਰ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੱਤ ਗਾਂਠਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਂਸ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜੜ ਵਿੱਚ ਪੈਕੇ, ਪਾਠ ਸੁਣਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਵਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਬਾਂਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਧੇਣੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਤੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।