ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਹੀਂ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹੋ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ, ਅਜਨਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ, ਤਾਂ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨਹੀਂ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਤਨ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰਤਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਈ ਹੋਈ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਉਹ ਰਤਨ ਅੱਠ ਭਾਰ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਸ ਰਤਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ, ਉੱਥੇ ਅਕਾਲ, ਵਿਪਤਾ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਯਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ), ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਤੋਂ ਉਹ ਰਤਨ ਮੰਗਿਆ, ਪਰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰਤਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦਾ ਭਰਾ ਪ੍ਰਸੇਨਾ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਰਤਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਰਤਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ ਜੋ ਰਤਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਿਆ।” ਇਹ ਗੱਲ ਚੁਪ ਚਾਪ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਬਦਨਾਮੀ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਸੱਚਾਈ ਪਤਾ ਕਰਨ ਨਿਕਲੇ। ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜੇ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਭਾਲੂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਛੱਡਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲੇ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖੇਡ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਨੌਕਰਾਣੀ ਨੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਚੀਕ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੌੜਿਆ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ ਲੜ ਪਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਹਥਿਆਰਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਦੜ ਮਾਸ ਉੱਤੇ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਅਠਾਈਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਲੋਂ ਵਜਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਆਖ਼ਰ, ਜਦ ਜਾਮਬਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਘੁੰਮਕੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਥਕ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਉਹ ਚਕਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਾਨ, ਤਾਕਤ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਦੇ ਭੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਚਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਹੋ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਸਭ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ। ਤੁਾਡੇ ਕੇਵਲ ਇਕ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਰਸਤਾ ਬਣਿਆ, ਪੁਲ ਬਣੀ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ, ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਭਾਲੂ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਰਤਨ ਲਈ ਤੇਰੇ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਝੂਠੀ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਤਕ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਕੀ, ਰੁਕਮਣੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੁਖੀ ਦਵਾਰਕਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਕੋਸਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲਈ ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਦੁರ್ಗਾ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰੀ, ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਪਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਤਨ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਨੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਗਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਕੇ ਰਤਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤ ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਪਛਤਾਵਾ ਤੇ ਦੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, “ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਧੋਵਾਂ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂ?” ਉਹ ਸੋਚਦਾ, “ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਣ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਭੀ, ਮੂੜ੍ਹ ਤੇ ਛੋਟਾ ਦਿਲ ਨਾ ਆਖਣ?” ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਤਨ, ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਸਤਭਾਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਰਾਜਾ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਲਾਭ ਵਿਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਲੈਣਾਂਗੇ।” ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿਕ ਸਮੇਤ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਬਹਾਦੁਰ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕਠੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਮਾਨੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ।