ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੂਰੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਉਹ ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਜੂਏ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, "ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਦੇ ਧਾਰੀ ਹੋ, ਦਾਮੋਦਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਗੋਵਿੰਦ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸੁਖਦਾਤਾ! ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚੁਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਅਜੋਨੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅੱਜ ਮਿਲਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਫਿਰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ, ਸੁਭਾਗ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਪਿਤ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮਣੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅੱਠ ਭਾਰ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ, ਉੱਥੇ ਭੁੱਖ, ਦੁਖ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਅਸੁਭਾਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ), ਨੇ ਜਦ ਮਣੀ ਮੰਗੀ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਮਣੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਦਿਨ, ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਨੇ ਮਣੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਮਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਖਿਡੌਣਾ ਬਣਾਕੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਗੱਲ ਚਲ ਪਈ, "ਮਣੀ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਜੰਗਲ ਚ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਭਰਾ ਮੇਰਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਚੁੱਪ-ਚੁੱਪ ਕੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਨਾਮ ਹੋਇਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਲੂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਡਰਾਉਣੀ, ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਭਾਲੂ-ਰਾਜਾ ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੇ ਘਰ, ਅਕੇਲੇ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ, ਮਣੀ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖਿਲੌਣ ਵਜੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੇ ਮਣੀ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਅਜਨਬੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਰਸ ਨੇ ਡਰ ਕੇ ਚੀਖ ਮਾਰੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣਿਆ। ਇਹ ਦੋਨੋ ਵਿਰੋਧੀ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰ, ਪੱਥਰ, ਦਰੱਖਤ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਗਿੱਧਾਂ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਅਠਾਈ (28) ਦਿਨ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਬਿਨਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੇ ਅੰਗ ਥੱਕ ਗਏ, ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹੋ—ਵਿਸ਼ਣੂ, ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼, ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਸਵਾਮੀ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਿਰਜੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਹੋ, ਮਾਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮ-ਆਤਮਾ, ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਰਸਤਾ ਬਣਿਆ, ਪੁਲ ਬਣਿਆ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚਮਕੀ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਏ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਏ।" ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤੇ ਅਚੂਤ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ, ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮਣੀ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਲੂ-ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਸ ਮਣੀ ਨਾਲ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਅਤੇ ਮਣੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੂੰ, ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਉਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ (12) ਦਿਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਕੀ ਰਾਣੀ, ਰੁਕਮਿਨੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—all—ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੁਖੀ ਦਵਾਰਕਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖਬਰ ਲਈ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ, ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਫਿਰ, ਹਰੀ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਆ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ, ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਜਿਹਾ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਸਭ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਕੇ, ਮਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੁੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤ ਤੋਂ ਪੀੜਤ। ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਪਸ਼ਤਾਵੇ ਤੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪਾ ਗਿਆ, ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਧੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਅਚੂਤ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗਾ?" "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਸਤਕਾਰੀ ਸਮਝਣ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਾਲਚੀ, ਮੂੜ, ਧਨ-ਲੋਭੀ ਨਾ ਕਹਿਣ?" "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਤਿ-ਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਣੀ, ਦੋਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਇਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ, ਆਪਣੀ ਗੁਣਵਤੀ ਧੀ ਤੇ ਮਣੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁਣ-ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਦਾ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।