ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਉਲਟਾ ਕੀਤਾ? ਉਸਨੂੰ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੀ? ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਹਰਿ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ?” ਤਦ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਤੇ ਨੇੜਲਾ ਮਿਤਰ ਸੀ। ਸੂਰਜਦੇਵ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ।" ਜਦ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਉਹ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਣ ਲਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਦੇਖੀ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਸੰਗ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਕਮਲ ਨੈਨਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ! ਲੱਗਦਾ ਸੂਰਜਦੇਵ ਆਪ ਆ ਰਹੇ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ, ਉਹਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੀ ਚੱਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤਾ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਨੇ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹੋ। ਅੱਜ ਅਜੰਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਨੇ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, “ਜਦ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।' ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ, ਸ਼ੁਭ-ਸਜਾਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਉਸ ਮਣੀ ਤੋਂ ਅੱਠ ਭਾਰੀ ਸੋਨਾ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮਣੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਭੁੱਖਮਰੀ, ਅਫ਼ਤਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਬਲਾ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜਦ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਮਣੀ ਮੰਗੀ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦਾ ਭਰਾ ਪ੍ਰਸੇਨਾ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਮਣੀ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਜਾਮਵੰਤ (ਭੱਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ) ਨੇ, ਜੋ ਮਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਮਵੰਤ ਨੇ ਉਹ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖੇਡ ਬਣਾਕੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਜਦ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਲੋਕ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਜੋ ਮਣੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਜੰਗਲ ਗਿਆ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਸੀ।” ਇਹ ਗੱਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ, ਚੁਪਚਾਪ ਫੈਲਣ ਲੱਗੀ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਦਾਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਮਾਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਘੋੜਾ ਵੀ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਅੱਗੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਭੱਲੂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ। ਰੱਬ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਭੱਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕ, ਹਨੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖਿਡਾਉਣੀ ਬਣਿਆ ਦੇਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਇਹ ਮਣੀ ਲੈ ਲਵਾਂ,” ਤੇ ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਦਾਈ ਨੇ ਅਣਜਾਣਾ ਆਦਮੀ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਕਰ ਚੀਖ ਪਈ। ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਵੰਤ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ (ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾ ਪਛਾਣਿਆ), ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਆਮ ਆਦਮੀ ਸਮਝ ਕੇ ਜੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਸ ਉੱਤੇ ਲੜਦੇ ਗਿਧਾਂ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਅਟਾਈਠ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਬਿਨਾ ਰੁਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਜਦੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਕੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸਖ਼ਤ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਘੁੰਮਕੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਾਮਵੰਤ ਦੇ ਅੰਗ ਥੱਕ ਗਏ, ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲ ਪਿਆ: “ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਾਨ, ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਦੇ ਭੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੋ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਸਤਾ ਬਣਿਆ, ਪੁਲ ਬਣਿਆ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਜਾਮਵੰਤ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਭੱਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਅਚੁਤ (ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਬੜੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਭੱਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਮਣੀ ਲਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੇਰੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਮਣੀ ਹੀ ਸਬੂਤ ਹੈ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਵੰਤ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਵਤੀ ਅਤੇ ਮਣੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਰਤ ਆਏ। ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਹੀਂ ਲੌਟੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਕੀ, ਰਾਣੀ ਰੁਕਮਣੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਦੁਖੀ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਲੰਘਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ, ਦੁर्गਾ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਹਰੀ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਜਦ ਹਰਿ (ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼), ਮਣੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਣੀ ਵਾਪਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਛਤਾਵੇ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵਾਂ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?” ਉਹ ਸੋਚਦਾ, “ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨੇਕ ਜਾਣਣ, ਮੈਨੂੰ ਤੋਖਾ, ਛੋਟਾ ਮਨ, ਮੂਰਖ, ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਨਾ ਆਖਣ?