ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੁਕਮੀਣੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, "ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਰੰਗਧਨੁ ਧਾਰੀ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਕਾਰ, ਅੰਗ, ਚਾਲ, ਆਵਾਜ਼, ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰਖਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਬੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਉਸ ਲਈ ਪਿਆਰ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦੇਵਕੀ ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਚੁੱਪ ਰਹੇ; ਪਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਅਸਧਾਰਣ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਤੇ ਜਿਸ ਪ੍ਰਦੀੁਮਨਾ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗੁਆਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਂਗ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਕੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਨੇ ਰੁਕਮੀਣੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਜਦੋਂ ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਦੀੁਮਨਾ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, "ਵਾਹ! ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ — ਇਹ ਸਾਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ!" ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਲਈ ਪਿਆਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਗਿਆ — ਪਰ ਇਹ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਆਲਿਆਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ, ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਗੁਣ ਨਹੀਂ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਪਚਵੀਂ ਪੰਜਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, "ਪ੍ਰਦੀੁਮਨਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਵਰਣਨ", ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਛਪੰਜਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ, ਇੱਕ ਪਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਖੁਦ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ? ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੀ? ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ?" ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦਾ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਸੀ; ਸੂਰਜ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਉਹ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਕੌੜੀ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, "ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਆ ਰਹੇ ਹਨ!" "ਨਾਰਾਯਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਦਾਮੋਦਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਗੋਵਿੰਦ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ!" "ਸੂਰਜ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕਿਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚੁਰਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਵੋਤਮ ਜਾਤੀਆਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋ, ਤੇ ਅਜੋਨ (ਜਨਮ ਰਹਿਤ) ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੱਸੇ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨਹੀਂ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਵਿਖੇ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਵਾਈ ਹੋਈ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਇਹ ਮਣੀ ਅੱਠ ਮਣ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮਣੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਉੱਥੇ ਅਕਾਲ, ਦੁੱਖ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਡੱਸਣਾ, ਰੋਗ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੌਰੀ, ਨੇ ਮਣੀ ਮੰਗੀ, ਪਰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਪ੍ਰਸੇਨਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਣੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਮਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਖਿਲੌਣ ਵਾਂਗ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਮਣੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਿਆ; ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲ ਲੋਕ ਚੁੱਪ-ਚੁੱਪ ਕੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਨਾਮ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਦੋਸ਼ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲੇ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਘੋੜਾ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਲੂ ਵਲੋਂ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਭਗਵਾਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਡਰਾਵਨੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਗੂੜ੍ਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਕੇਲੇ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਮਣੀ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਖਿਲੌਣ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮਣੀ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਕੇ, ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਅਜਨਬੀ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਰਸ ਨੇ ਡਰ ਕੇ ਚੀਖ ਮਾਰੀ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦੌੜਿਆ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਹਥਿਆਰ, ਪੱਥਰ, ਦਰੱਖਤ, ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਗ੍ਰਿਫ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਸ ਲਈ ਲੜੇ। ਅਠਾਈਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਬਿਨਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੇ ਅੰਗ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਾਮਬਵਾਨ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਿਆ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਪਾਵਰ ਹੋ — ਵਿਸ਼ਨੂ, ਆਦਿ ਪੁਰੁਸ਼, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਸਵਾਮੀ।" "ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਕਰਤਾ ਹੋ, ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਹੋ, ਮਾਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਸਭ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ।" "ਜਿਸਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਝਲਕ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ, ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਚਮਕਾਈ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।" ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਅਚੂਤ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਬੜੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮਣੀ ਲਈ, ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ, ਇਸ ਮਣੀ ਨਾਲ, ਸਾਫ ਕਰ ਸਕਾਂ।