ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਔਰਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਜਜਾ ਨਾਲ, ਪਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਈਆਂ। ਫਿਰ ਵੈਦਰਭੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ 'ਚ ਉਬਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰਤਨ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਆਖਰ ਹੈ ਕੌਣ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਣਿਆ? ਕਿਹੜੀ ਮਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਮਿਲਿਆ?" ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦੀ, "ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਜੰਮਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਉਮਰ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੋਚਦੀ, "ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰੰਗਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਇਹਦੇ ਆਕਾਰ, ਅੰਗ, ਚਾਲ, ਬੋਲ, ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੇ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਹ ਉਹੀ ਪੁੱਤ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹਦੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਹੋਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਵੈਦਰਭੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ, ਦੇਵਕੀ ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜਨਾਰਦਨ ਭਗਵਾਨ ਚੁੱਪ ਰਹੇ; ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭਰਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਭਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰਲੀ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਐਸਾ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਚੋਂ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਕੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ, ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ, ਰੁਕਮਣੀ ਸਮੇਤ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਜਦ ਦਵਾਰਕਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਲਾਸ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਅਹਾ! ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਚੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੁਭਾਗ ਹੈ!" ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ, ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੇ ਪਚਵੰਜੇ ਅਧਿਆਇ 'ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ' ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਛਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਸਤ੍ਰਾਜੀਤ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਭੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਸਤ੍ਰਾਜੀਤ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਜੀ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਇਹ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੀ? ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਹਰਿ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਸਤ੍ਰਾਜੀਤ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਗਤ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਸੀ; ਸੂਰਜ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਮਣੀ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆ ਦਵਾਰਕਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਦੂਰੋਂ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਦਿਉਸ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਸੂਰਜਦੇਵ ਆਪ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਹੋ, ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਗੋਵਿੰਦ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ!" "ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਵੇਖੋ, ਸੂਰਜ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਬਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚੁਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕੀ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕੇ ਹੋ, ਅਜ ਤਾ ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਜੀ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ, ਸਤ੍ਰਾਜੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸਤ੍ਰਾਜੀਤ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਮਣੀ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪੁਜਾ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮਣੀ ਅੱਠ ਭਾਰੀ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ; ਜਿਥੇ ਇਹ ਮਣੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਥੇ ਅਕਾਲ, ਦੁੱਖ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਬੀਮਾਰੀ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਦ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੌਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਜੀ ਨੇ ਮਣੀ ਮੰਗੀ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਰਾਜੀਤ ਨੇ ਧਨ ਦੀ ਇਛਾ ਨਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੋਏ, ਉਹ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਸਤ੍ਰਾਜੀਤ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਮਣੀ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਬੈਠਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਮਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਉਹ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਲਈ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਜਦ ਪ੍ਰਸੇਨ ਘਰ ਨਾ ਲੌਟਿਆ, ਸਤ੍ਰਾਜੀਤ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਮਣੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਮੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਨੋਂ-ਕਨ ਸੁਣਾਈ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਨੇ, ਜਦ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਨਾਮ ਹੋਇਆ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪਿੱਛੇ, ਆਪਣਾ ਦੋਸ਼ ਮਿਟਾਉਣ ਨਿਕਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਘੋੜਾ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਲੂ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਭਿਆਨਕ ਜਾਮਬਵਾਨ ਭਾਲੂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਘਣੀ ਹਨੇਰੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਮਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਮੈਦ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਚੀਖ ਪਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ, ਜੋ ਤਾਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੌੜ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਸਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣਦਿਆਂ, ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ, ਹਥਿਆਰ, ਪੱਥਰ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਸ ਉੱਤੇ ਗਿੱਧਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੜੇ। ਅਠਾਈ ਦਿਨ ਰਾਤ, ਬਿਨਾ ਰੁਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਜਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਕੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸਖ਼ਤ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼্ণ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਕੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੇ ਅੰਗ ਥੱਕ ਗਏ, ਤਾਕਤ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ, ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬਲ ਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਸਰਵ-ਸ్వਾਮੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਹੋ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਣਿਆ, ਉਸ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ।