ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਹ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਨਰਮ ਮੁਸਕਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨੀਲੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨੇ ਸੋਭਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਵੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੀ ਆ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਲਜਾ ਨਾਲ ਕਦੇ ਇੱਧਰ, ਕਦੇ ਉੱਧਰ ਲੁਕ ਗਈਆਂ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਸਮਝ ਆਉਣੀ ਲੱਗੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਝਿਝਕ ਨਾਲ, ਪਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂਰਾਣੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵੈਦਰਭੀ, ਜੋ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਮਾਂਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪਿਆਰ ਉੱਭਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਉਠੀ: "ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੀਰਾ ਹੈ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ? ਕਿਸ ਮਾਂ ਦੀ ਕੋਖ 'ਚ ਰਿਹਾ? ਕਿਸ ਮਾਤਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜਣਿਆ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਿਆ?" ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਤਾਂ ਜਨਮ-ਘਰ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਉਮਰ ਤੇ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਵੈਦਰਭੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: "ਇਹ ਸ਼ਾਰੰਗਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵਰਗਾ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਸਰੀਰ, ਅੰਗ, ਚਾਲ, ਬੋਲੀ, ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ, ਸਭ ਕੁਝ?" ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕਹਿ ਉਠਿਆ: "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਹ ਉਹੀ ਪੁੱਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਮੇਰਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਹਰ ਪਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਹੀ, ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਨਾਰਦਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਚੁੱਪ ਰਹੇ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕਥਾ, ਸ਼ੰਭਰਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਇਆ ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਤੋਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਕੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਸਮੇਤ, ਦੋਵਾਂ (ਪਤੀ-ਪਤਨੀ) ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਜੋ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵਾਹ! ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਮਰੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ!" ਉਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੂਜਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਹੋਰ ਅਯੋਗ ਲੋਕ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਪਚਵੀਂਅੱਠੀ ਅਧਿਆਈ, 'ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ', ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਛੱਪਣਵੀਂ ਅਧਿਆਈ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਖੁਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਇਕ ਰਾਜਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਇਹ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਉਸਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੀ? ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਹਰਿ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ?" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ। ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ।" ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਉਹ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਪਾਈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਖੇਡ ਰਹੇ ਭਗਵਾਨ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ! ਤੁਸੀਂ ਸੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਗੋਵਿੰਦ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ! ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਬਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚੁਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ। ਅਜੋਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਦੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਉਹ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।'" ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਥਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਮਣੀ ਅੱਠ ਭਾਰ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮਣੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਥੇ ਕਦੇ ਅਕਾਲ, ਅਪਸ਼ਕੁਨ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜਦੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ, ਮਣੀ ਮੰਗੀ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਣੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਵਾਰ, ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਮਣੀ ਗਲੇ 'ਚ ਪਾ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਮਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਉਹ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਉਹ ਜੋ ਮਣੀ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਮੇਰਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਦਾਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਘੋੜਾ ਵੀ, ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਭਾਲੂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਅਕੇਲੇ, ਡਰਾਉਣੀ, ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀ ਜਾਮਬਵਾਨ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਮਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖਿਲੌਣ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਲੈਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਨੌਕਰਨੀ ਨੇ ਅਜਨਬੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਚੀਕ ਪਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਬਵਾਨ, ਜੋ ਤਾਕਤਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਾਮੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਹਥਿਆਰਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਨੋ ਗਿੱਦੜ ਮਾਸ ਉੱਤੇ ਲੜ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਅੱਠਾਈ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ, ਬਿਨਾ ਰੁਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਜਦੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਕੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸਨ। ਆਖ਼ਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੰਗ-ਅੰਗ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਵੀਜ ਗਿਆ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।