ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਸੌਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਾਮਰ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਵਲ-ਮੁਖ, ਨੀਲੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਉਹ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਕਦੇ ਇੱਥੇ, ਕਦੇ ਉੱਥੇ ਛੁਪ ਗਈਆਂ। ਪਰ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਸਮਝਿਆ, ਕੁਝ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਅਨਮੋਲੇ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਦਰਭੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁਆਚੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਾਤੀ ਨਮੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀਰਾ, ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਣਿਆ? ਕਿਸ ਔਰਤ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?" "ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਜਨਮ-ਘਰ ਤੋਂ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਜੇ ਉਹ ਕਿਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਰੰਗ-ਧਾਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਵਾਂਗ ਰੂਪ, ਅੰਗ, ਚਾਲ, ਆਵਾਜ਼, ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਇਹ ਉਹੀ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਉਸ ਲਈ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਜਦ ਵਿਦਰਭੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ; ਨਾਰਦ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਮਾਰਣ ਸਮੇਤ, ਸੁਣਾਈ। ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵੈਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਕੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਜਦ ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਜੋ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਹ! ਮੁੰਡਾ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਹੈ!" ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੂਜਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਦਿਨ-ਦਿਨ ਵਧਦਾ ਗਿਆ—ਪਰ ਇਹ ਆਸਚਰਜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਪਚਵੀਂ ਪਚਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, "ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ," ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ, ਪਰਮਹੰਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ, ਇੱਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਛਪਣਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਵੀ ਖੁਦ ਹੀ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਉਹਨੂੰ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੀ? ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ?" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮਿਤਰ ਸੀ; ਸੂਰਜ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਮਣੀ ਨੂੰ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚੌਂਧੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੌਪੜੀ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸੀ, ਦੱਸਿਆ ਕਿ, "ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਆ ਰਹੇ ਹਨ!" "ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਗੋਵਿੰਦ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸੁਖ!" "ਇਹ ਸੂਰਜ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਖੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚੁਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਪਗਡੰਡੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋ, ਅਜੋਨ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਮਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ।" ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਭ ਕਰਕੇ, ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਦਿਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮਣੀ ਅੱਠ ਭਾਰ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮਣੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਭੁੱਖ, ਆਫ਼ਤ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ, ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਦ ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਮਣੀ ਮੰਗੀ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਪ੍ਰਸੇਨਾ, ਮਣੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਜਾਂਬਵਤ ਨੇ, ਮਣੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਂਬਵਤ ਨੇ ਵੀ ਮਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਖਿਲੌਨੇ ਵਾਂਗ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਣੀ-ਗਲ ਵਾਲਾ, ਸੰਭਵ ਹੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਮੇਰਾ ਹੈ"—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਨਾਮ ਹੋਇਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਫਾਈ ਲਈ, ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ; ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਲੂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ, ਗੂੜ੍ਹ ਹਨੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲਾ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਖਿਲੌਨੇ ਵਾਂਗ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਲੈਣ ਦੀ ਨਿਯਤ ਕਰਕੇ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਅਜਾਣੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਰਸ ਨੇ ਡਰ ਕੇ ਚੀਕ ਮਾਰੀ; ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਂਬਵਤ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੌੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਦੁੰਦ ਹੋਈ, ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਹਥਿਆਰ, ਪੱਥਰ, ਦਰੱਖਤ, ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਗਿੱਧਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਸ ਲਈ ਲੜਦੇ। ਅਠਾਈ ਦਿਨ, ਬਿਨਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਮਜਬੂਤ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ।