ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ—ਜੋ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ—ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਿੰਗਾਰ ਸਮਾਨ ਲਿਆ ਸਕੇ। ਉਹ ਇधर-ਉਧਰੋਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਘਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿੰਨਾ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਇਹ ਰੋਜ਼ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਫੜ ਲਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਰਾਜਾ ਇਹ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਾਰ ਦੇਈਏ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਧਨ ਲਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਗਲੇ 'ਚ ਫਾਹਾ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਾ ਮਰਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਅੰਗਾਰਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅੱਗ ਦੀ ਤੀਬਰ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਪ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਗਈਆਂ ਤੇ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਿਹਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। ਜਦ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ, ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਉਹ ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਸਾਲ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੀ ਦੁਸਟ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੋ ਮੂਰਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਤਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕਤਰਨਾਕ ਤਲਵਾਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਕੌਣ ਪੁਰਖ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ? ਜਦ ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨੇ ਧਨ ਲੈ ਲਿਆ, ਉਹ ਹੋਰ ਪਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਵੰਡਰ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਧਾਰ ਕੇ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ, ਠੰਢ ਤੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਤਰਸਦਾ ਫਿਰਦਾ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਆਸਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ "ਹਾਏ, ਨਸੀਬ!" ਕਰ ਕੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੋਕਰਨ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਹ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਵੇਲੇ, ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਕਦੇ ਭੇੜ, ਕਦੇ ਹਾਥੀ, ਕਦੇ ਭੈਂਸ, ਕਦੇ ਇੰਦਰ, ਅੱਗ, ਤੇ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ—ਹਰ ਰੂਪ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਏਂ? ਤੂੰ ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ ਹੈਂ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।" ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੇ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਉੱਚਾ ਰੋਇਆ, ਪਰ ਬੋਲ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਸਿਰਫ ਸੰਕੇਤ ਹੀ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉਠਾਇਆ; ਇਸ ਇਕ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਭੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਹਾਂ; ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ; ਵੱਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ।" "ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਇਹ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਫਲ ਨਸੀਬ ਦੇਣ, ਉਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਭਰਾ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੇਰੀ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ। ਜੇ ਗਯਾ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਇਆ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸੌ ਵਾਰੀ ਵੀ ਗਯਾ ਪਿੰਡ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਸੋਚ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, "ਜੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪਿੰਡ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿ, ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਗੁਜਾਰੀ। ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਉਹ ਆਇਆ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਗਿਆਨੀ, ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਉਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ਰੋਕ ਲਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਖੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ।" ਦੂਰੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਸਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਸੱਤ ਦਿਨ ਭਾਗਵਤ ਪਾਠ ਕਰ। ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਾਨ ਹੈ।" ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਭਾਗਵਤ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਏ—ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ—ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਏ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸੰਗਤ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਜਦ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।