ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਜਾਦੂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਸਾਰੀ ਤਾਂਤਰਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਧੁਮਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਜਿਹੇ ਤਾਣੇ ਮਾਰੇ ਕਿ ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ। ਉਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਸੱਪ ਪੈਰ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਐਵੇਂ ਹੀ ਉੱਚਲ ਪਿਆ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਘੁੰਮਾਇਆ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਸਦੀ ਗর্জਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਪਥਰ ਨੂੰ ਟਕਰਾ ਜਾਵੇ, ਦਹਾੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਵੱਲ ਗਦਾ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਲ ਆ ਰਹੀ ਗਦਾ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਜਾਦੂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਜਾਦੂਈ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੈਤ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਪਤ ਗੰਧਰਵ, ਭੂਤ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੋੜ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਤੇਜ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਵਰਗੀ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਗਈ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਸੋਹਣੇ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਮਹਲ ਵਿਚ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਾਮਬੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪ ਹੀ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਨੀਲੇ, ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਮਾਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਲੁਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਪਛਾਣਿਆ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਾਜ ਨਾਲ, ਪਰ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਗਏ, ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਕੌਣ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੈਦਰਭੀ (ਰੁਕਮਣੀ), ਜੋ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੇ ਸਨੇਹ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਹਿਰਦਾ ਭਿੱਜ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ—ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰਤਨ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਹ ਕੰਵਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ? ਇਹ ਕਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਪਲਿਆ? ਇਹ ਔਰਤ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪਾਇਆ? ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਕੁਟੀਆ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਮਰ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੈ—ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਵਰਗਾ ਹੈ—ਰੂਪ, ਅੰਗ, ਚਾਲ, ਬੋਲ, ਮੁਸਕਾਨ, ਨਜ਼ਰ—ਸਭ ਕੁਝ? ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਇਹ ਉਹੀ ਬੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਗਰਭ ਵਿਚ ਧਾਰਿਆ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਲਾਡ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੈਦਰਭੀ ਇੰਝ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜਨਾਰਦਨ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ; ਨਾਰਦ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਤੇ ਉਹ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਕੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਬਲਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਜਦੋਂ ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹਾਏ! ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਆ ਗਿਆ—ਧੰਨ ਭਾਗ!" ਉਹ ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਪਿਆਰ ਵਧਦਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਛਾਂ ਹੋਵੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਪਚਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਛੱਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਗਲਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਭੀ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਕੀ ਗਲਤ ਕੀਤਾ? ਉਸਨੂੰ ਸਯਮੰਤਕ ਕਿਥੋਂ ਮਿਲੀ? ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਹਰਿ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ?" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਗਤ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਮਣੀ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਵਾਰਕਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਕੰਵਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਗੋਵਿੰਦ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ!" "ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਤਿ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚੁਰਾ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕੇ ਹੋ, ਅੱਜ ਅਜਨਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਹਨ।" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੰਵਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨਹੀਂ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ, ਸ਼ੁਭ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਜਾਏ ਹੋਏ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਮਣੀ ਅੱਠ ਭਾਰੀ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਜਿਥੇ ਇਹ ਮਣੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਅਕਾਲ, ਦੁੱਖ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਦ ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਮਣੀ ਮੰਗੀ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੇ, ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਮਣੀ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਇਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੇ, ਜੋ ਮਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਆਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।