ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਰਤੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਾਮਦੇਵ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਪਿਆਰ ਜਾਗ ਪਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਯੁਵਾਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਨੇਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਹਿਲ ਜਾਂਦੇ। ਰਤੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ। ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਲਜਜਾ ਨਾਲ, ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ।" ਰਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਨਾਰਾਏਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਤੇ ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਸਲ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਮਦੇਵ ਹੋ।" "ਉਹ ਦੈਤ ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ। ਹੁਣ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਜੈਯ ਦুশਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਾਇਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।" "ਤੁਾਡੀ ਮਾਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਰਾਰੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਬੇਬਸ ਹੈ, ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਝੇ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਾਇਆਵਤੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਜਾਦੂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਐਸੇ ਤਾਣੇ ਮਾਰੇ ਕਿ ਉਹ ਰੁਕ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ, ਜਿਵੇਂ ਪੈਰ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਸੱਪ ਹੋਵੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਵੱਲ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੱਜਦੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਟਿਆ। ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੇ ਵੀ ਗਦਾ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਆਉਂਦੀ ਗਦਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਜਾਦੂਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਗੁਪਤ ਗੰਧਰਵ, ਭੂਤ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਚੱਕੀ, ਮੋਤੀ, ਮਕਟ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਦਾ ਸਿਰ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਲਾਲੀ ਵਾਲੀ ਦਾਢੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਾਇਆਵਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਕਨਿਆ ਉੱਡਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਨਰਮ ਮੁਸਕਾਨ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਇधर-ਉਧਰ ਲੁਕ ਗਈਆਂ। ਪਰ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪਛਾਣਿਆ, ਤੇ ਥੋੜੀ ਲਜਜਾ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਵੈਦਰਭੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁਆਚੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਨੇਹ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਤਨ ਗੀਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ, "ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ? ਇਹ ਔਰਤ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਿਆ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?" "ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਕੁਟੀਆਂ ਤੋਂ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਉਸਦੇ ਉਮਰ ਤੇ ਰੂਪ ਦਾ ਹੈ—ਜੇ ਉਹ ਕਿਤੇ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ?" "ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਰੰਗਧਨੁ ਧਾਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਵਾਂਗ, ਰੂਪ, ਅੰਗ, ਚਾਲ, ਬੋਲੀ, ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਨਿਸਚਿਤ, ਇਹ ਉਹੀ ਬੱਚਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਇਸ ਲਈ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਵੈਦਰਭੀ ਇੰਝ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੇਵਕੀ ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨਾਲ ਆਏ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਚੁੱਪ ਰਹੇ; ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੁਣਾਈ। ਇਹ ਅਸਧਾਰਣ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਕੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਰੁਕਮਿਨੀ ਨੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਜਦੋਂ ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਗੁਆਚਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਲਾਸ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਅਹਾ! ਮੁੰਡਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਸਾਡੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ!" ਉਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੂਜਦੇ, ਜਿਸਦਾ ਪਿਆਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਆਲਯ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ, ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਧੁਮਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ, ਦੂਜੇ ਭਾਗ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦੇ ਪਚਵੰਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਛਪੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ, ਇੱਕ ਪਾਪ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਵੀ ਖੁਦ ਦਿਲਾਈ। ਰਾਜਾ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ? ਉਸਨੂੰ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੀ? ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਹਰਿ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ?" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ, ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦਾ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਸੀ; ਸੂਰਜ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਮਣੀ ਨੂੰ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।