ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁੰਡਿਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਹਰਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮਕਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਰੁਕਮੀਣੀ ਦਾ ਭਰਾ ਰੁਕਮੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰੁਕਮੀਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਯਾਦਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ। ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਪਾ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਜੋੜੇ ਲਈ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ; ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਹ-ਜੋੜੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਅਦਭੁਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ auspicious ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਨਾਲ ਬੜੀ ਚਮਕਦਾਰ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਜਲ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ, ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਖੜੇ, ਅਤੇ ਕਦਲੀ-ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਰੂ, ਸ੍ਰੰਜਯ, ਕੈਕੈ, ਵਿਦਰਭ, ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ—all ਰਾਜ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ—ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਹਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹਰ ਥਾਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ; ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ। ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੂੰ ਰੁਕਮੀਣੀ ਅਤੇ ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਹ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਰੁਕਮੀਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਹਰ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ਾਮਬਰ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਉਸ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਉਠਾ ਲੈ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ। ਫੜੀ ਹੋਈਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਮੱਛੀਰੇ ਨੇ ਸ਼ਾਮਬਰ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਰਸੋਈਏ ਨੇ ਉਸ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਕੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਮੱਛੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੱਚਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮਾਯਾਵਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ, ਮਾਯਾਵਤੀ ਦੇ ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨੂੰ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਮਾਯਾਵਤੀ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਮਬਰ ਵੱਲੋਂ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲਾਈ ਗਈ ਮਾਯਾਵਤੀ ਨੇ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਲਈ ਪਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਰਤੀ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਲਜਾਲੂ ਹਾਸੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਕੇ ਮਿਲਣ ਆਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰਾ ਮਨ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਾਲਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਾਂ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ।" ਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਸ਼ਾਮਬਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਹੈ।" "ਉਹ ਦੈਤ ਸ਼ਾਮਬਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ; ਮੱਛੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਇਆ।" "ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ, ਅਜੈਯ, ਜਾਦੂਗਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ।" "ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਕੁਰਾਰੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੂਬੀ, ਬੇਬਸ, ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਾਯਾਵਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਮਬਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਜਿਹੇ ਤਾਣਾਂ ਮਾਰੇ ਕਿ ਦੈਤ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੜੇ ਸਬਦਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਠੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਸ਼ਾਮਬਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ, ਗਦਾ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਗਰਜਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ, ਗਦਾ ਆਉਂਦੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਗਦਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਉੱਤੇ ਗਦਾ ਸੁੱਟੀ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਮਬਰ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਜਾਦੂਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਕਮੀਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਉੱਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦੈਤ ਨੇ ਗੁਪਤ ਗੰਧਰਵ, ਭੂਤ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਵਰਤੀਆਂ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ, ਤਲਵਾਰ ਚੱਕ ਕੇ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਕਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸ਼ਾਮਬਰ ਦਾ ਸੀਸ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਦਾਢੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ, ਉੱਡਦਿਆਂ, ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਹ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਨਰਮ ਹਾਸਾ— ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਨੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਲੁਕਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਹੁਣ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਜਜਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਵੈਦਰਭੀ, ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਖੋਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਿਨੇ ਨਮੀ ਹੋ ਗਏ। "ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਗੀਨਾ ਹੈ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ? ਇਹ ਔਰਤ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?" "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਮਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਵਰਗਾ ਹੈ—ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਜੀਵਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?