ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਸੁਚੱਜੀ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ! ਇਹ ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੁੱਖ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਭਟਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾ।" ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੁਕਮੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਾਂਸਾਂ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਜ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਗਾੜੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨ ਘੜਿਆ ਹੰਕਾਰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ 'ਭੋਜਕਟਾ' ਵਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕੁੰਡਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ," ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮਕਾ ਦੀ ਧੀ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਕੁਰੂਵੰਸ਼ੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸਭ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਯਾਦਵ ਨਗਰੀ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਅਰਪਿਤ ਸਨ, ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਨਵੇਲੇ ਜੋੜੇ ਲਈ ਤੋਹਫ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਹ ਨਗਰੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਅਦਭੁਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਗੇਟ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਿਆਸਥਾ—ਪੂਰੇ ਘੜੇ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ—ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਮਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬੁਲਾਏ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਖੜੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਲਾ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂ, ਸ੍ਰੰਜਯ, ਕੈਕੇਯ, ਵਿਦਰਭ, ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ—all ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਦੌੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਦੇ ਹਰਣ ਦੀ ਕਥਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਤੀ, ਨੂੰ ਰੁਕਮਣੀ ਅਤੇ ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਫੇਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਓਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਲਈ ਆਇਆ। ਉਹ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਹੋਇਆ। ਇਲਲਿਊਜ਼ਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ, ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ, ਉਸ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ। ਉਹ ਮੱਛੀ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਫ਼ੜੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮਛੀਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਲਈ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਲਿਆਏ। ਰਸੋਈਏ, ਜਦੋਂ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲੱਗੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਬੱਚਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਇਆਵਤੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਮਾਇਆਵਤੀ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੌਹਾਗੀ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ, ਜਦ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਾਮਦੇਵ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਫਿਰ, ਰਤੀ—ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ—ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਲਾਜ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਆਈ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ! ਤੇਰਾ ਵਿਹਾਰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਾਂਗ ਵਤੀਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ।" ਰਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਤੈਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਕਾਮਦੇਵ ਹੈਂ।" "ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਮੱਛੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।" "ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਾਇਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।" "ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋਈ ਕੁਰਰੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੀ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚਤ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਜਾਦੂ-ਟੋਨਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਐਸੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਜੋ ਉਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਗਦਾ ਘੁੰਮਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਪਥਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ। ਪਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸ ਆਉਂਦੀ ਗਦਾ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦੈਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਾਦੂਈ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਚਤ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੈਤ ਨੇ ਗੁਪਤ ਗੰਧਰਵ, ਭੂਤ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਰਤੇ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ, ਕਾਂਸੀ ਰੰਗੀ ਦਾਡੀ ਵਾਲੇ, ਤਾਜ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸ਼ੰਬਰਾਸੁਰ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਗਈ। ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਉਹ ਘਰ ਆਇਆ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਾਮੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਨੀਲੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਘਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਸਮਝਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਹੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਜਾ ਨਾਲ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਛੁਪ ਗਈਆਂ।