ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਦਲਾਵ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਗ੍ਰਹਣ ਚੰਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਆਤਮਾ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਦੁਖੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਉਲਝਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਕੁਮਾਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਰਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਮੁਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਘੜੀ ਹੋਈ ਆਕৃতি ਅਤੇ ਨਿਰਰਥਕ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਸਤੀ ਲਈ ਭੋਜਕਟਾ ਨਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਕੁੰਡਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ," ਅਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮਕਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰੁਕਮੀਣੀ ਨੂੰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਯਾਦਵ ਨਗਰ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ। ਮਰਦ-ਔਰਤਾਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜੋੜੇ ਲਈ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਅਦਭੁਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਰਤਨ-ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਿਵਸਥਾ—ਪੂਰੇ ਘੜੇ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ—ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੜਕਾਂ ਮਹਿਕਦਾਰ ਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਏ ਹਾਥੀ ਖੜੇ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਪੌਦੇ ਦੇ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੋਈ। ਕੁਰੂ, ਸ੍ਰੰਜਯ, ਕੈਕੇਯ, ਵਿਦਰਭ, ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ—all ਮਿਲ ਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਹਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਦੋਂ ਹਰ ਥਾਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਰੁਕਮੀਣੀ ਅਤੇ ਰਾਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਕਾਮ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਓਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ, ਵੈਦਰਭੀ ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ੰਬਰ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਉਸ ਨਵਜਾਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ। ਫੜੀ ਹੋਈਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੱਛੀਰੇ ਨੇਟ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਸ਼ੰਬਰ ਲਈ ਤੋਹਫਾ ਵਜੋਂ ਲੈ ਆਏ। ਰਸੋਈਏ ਨੇ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਕਟਣ ਲਈ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਬੱਚਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਨਾਰਦ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੱਚੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਮਾਇਆਵਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ੰਬਰ ਵੱਲੋਂ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਲਈ ਲਾਈ ਗਈ, ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਾਮ ਹੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪੂਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਚਲਕ ਉਠੇ। ਰਤੀ, ਕਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨੇਤਰ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਲੰਬੇ ਬਾਂਹ, ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ, ਲਜਜਤ, ਮੁਸਕਾਨ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਠੇੜੀ ਨਜ਼ਰ, ਭੌਂਹ ਉਚੀਆਂ ਕਰਕੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰਾ ਮਨ, ਹੇ ਮਹਿਲਾ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਾਂਗ, ਨਾ ਕਿ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਲੀ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਕਾਮ ਹੈਂ।" "ਉਹ ਦੈਤ ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਨਵਜਾਤ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਮੱਛੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।" "ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ, ਅਜੈਯ ਦুশਮਣ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਾਇਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ—ਮੋਹ ਆਦਿ ਮਾਇਆ ਨਾਲ।" "ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਹੋਣੀ ਕੁਰਾਰੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਮਾਤਾ-ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਬੇਬਸ, ਵੱਛਾ ਵਿਹੋਣੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਾਇਆਵਤੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਉੱਚੀ ਮਾਇਆ-ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਜਾਦੂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੰਬਰ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਸ਼ੰਬਰ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਵੱਲ ਹਲਕਿਆਂ, ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਗਰਜਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਗਦਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਲੇ ਹਟਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ। ਮਾਇਆ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਜਾਦੂਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਇਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦੈਤ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਗੁਪਤ ਗੰਧਰਵ, ਭੂਤ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਰਤੇ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮਕੁਟ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਸਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਦਾ ਸਿਰ ਉਸ ਦੇ ਤਨ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਲਾਲ-ਕੋਪਰ ਦੀ ਦਾਡੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸੋਹਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱBijli ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।