ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਨੋ, ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਗਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੱਚੇ ਆਤਮਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਸਭ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੇ ਮਾਇਆ-ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਦਲਾਵ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਹੀਂ; ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਣ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਨੰਦ ਮਿਲਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਉਲਝਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰੋ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਓ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਮਕ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਘੜੀ ਹੋਈ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਮਨ-ਮੰਨੀਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਭੋਜਕਟਾ ਨਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ," ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮਕਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ, ਸਾਰੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਯਾਦਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸੀ, ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਇਆ। ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸੋਹਣੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੇ, ਦੋਵਾਂ ਨਵ-ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਲਈ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਅਦਭੁਤ ਫੁੱਲਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਤੇ ਹਰ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਗਾਏ ਪੂਰੇ ਘੜੇ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ, ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੜਕਾਂ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਦ-ਮਾਤ ਲਿਕਰ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਹਥੀਆਂ ਖੜੇ, ਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕੇਲਾ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕਰ ਰਹੇ। ਕੁਰੂ, ਸ੍ਰੰਜਯ, ਕੈਕੇਯ, ਵਿਦਰਭ, ਯਾਦਵ ਤੇ ਕੁੰਤੀ—all ਉਥੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ। ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਹਰ ਥਾਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਦਵਾਰਕਾ ਵਿਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਰੁਕਮਣੀ ਤੇ ਰਾਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਮ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੇ ਜਲਾਇਆ ਸੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ, ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਉਹ, ਵੈਦਰਭੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੰਬਰ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਉਸ ਨਵਜਾਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਮੱਛੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ, ਮਛੀਰੇ ਨੇ ਉਹ ਮੱਛੀ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ। ਰਸੋਈਏ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਬੱਚਾ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਇਆਵਤੀ ਕੋਲ ਗਏ; ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜਦ ਉਸਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਤ ਸੀ—ਬੱਚੇ ਦੀ ਅਸਲ ਪਹਚਾਣ ਤੇ ਉਹ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ। ਉਹ ਰਤੀ ਸੀ, ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ; ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਾਮ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸ ਲਈ ਪਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਯੁਵਕਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ, ਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਹਿਲ ਗਏ। ਰਤੀ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਕੰਵਲ-ਆਖਾਂ, ਲਜਜਤ ਹਾਸੇ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਗਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਤੇਰਾ ਮਨ, ਹੇ ਮਹਿਲਾ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਾਂਗ ਬਰਤਾਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਲੀ ਪਤਨੀ, ਰਤੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਾਮ ਹੈਂ।" "ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਨਵਜਾਤ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ; ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਗਲਿਆ, ਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਇਆ।" "ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ-ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਭੁਲੇਖੇ ਤੇ ਹੋਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਜੈਯ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ।" "ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਕੁਰਾਰੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ, ਮਾਤਾ-ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼, ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਪੀੜਤ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਰਸਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਾਇਆਵਤੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚਤ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਜਾਦੂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ, ਐਸੇ ਤਾਣ-ਮਾਣ ਨਾਲ ਜੋ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ, ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਚੁਭਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ੰਬਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਲਾਲ-ਅੱਖਾਂ, ਉੱਭੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਵੱਲ ਘੁੰਮਾਈ, ਤੇ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੁੱਟੀ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ, ਆਉਂਦੀ ਗਦਾ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਮਾਇਆ-ਯੋਗ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਨਾਲ, ਦੈਤ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਜਾਦੂਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਪੀੜਤ, ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਰਥ-ਯੋਧਾ, ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੈਤ ਨੇ ਗਾਂਧਰਵ, ਭੂਤ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਪਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਰਤੀਆਂ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਚੇ ਤਲਵਾਰ, ਮਕੁਟ ਤੇ ਕੰਬਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਦਾ ਸੀਸ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਲ-ਦਾਢੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਹੜੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦੀ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਗਈ। ਇਹ ਕਥਾ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਾਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਭੁਲੇਖੀ, ਤੇ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।