ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਾਰਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ? ਇਹ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਰੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਬਣਾਈ—ਇਸ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਰਾ ਭੀ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਰਾਜ, ਜ਼ਮੀਨ, ਧਨ, ਔਰਤਾਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਤੇਰਾ ਨਿਰਣੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਕਾਰ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਹੋਣ। ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਾਵਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਤਰ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਦਾਰਥ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੇ ਆਤਮਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਜੋੜ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚਲੇ ਰੂਪ। ਜਨਮ ਤੇ ਹੋਰ ਬਦਲਾਅ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਚੰਦ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸਲ-ਅਸਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਦੁਖੀਤਾ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਉਲਝਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ—ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਸੁਕੁਮਾਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਰਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡੀ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਉਸ (ਰੁਕਮੀ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਮਕ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅਰਥ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸੁਪਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭੋਜਕਟ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਨਾਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਨਾਹ ਹੀ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਕੁੰਡਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ," ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮਕਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਰੁਕਮੀਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਥੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਯਾਦਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ, ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ। ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਜੋੜੇ ਲਈ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਪਹਿਨਾਵੇ ਵਿਚ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਸਾਧਾਰਣ ਫੁੱਲਾਂ, ਕਪੜਿਆਂ, ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਿਵਸਥਾ—ਭਰੇ ਹੋਏ ਘੜੇ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਮਸਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ; ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹਾਥੀਆਂ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੌਦੇ, ਕੇਲੇ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਕੁਰੁ, ਸ੍ਰੰਜਯ, ਕੈਕੇਯ, ਵਿਦਰਭ, ਯਾਦਵ ਤੇ ਕੁੰਤੀ—all ਉਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਏ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ-ਫਿਰਦੇ। ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਿਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਰੁਕਮੀਣੀ ਤੇ ਰਾਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਮ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹ, ਵਿਦਰਭੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ੰਬਰ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ; ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ; ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੱਛੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਛੀਰੇ ਵੱਡੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫੜ ਲੈ ਗਏ। ਮਛੀਰੇ ਉਸ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਤੋਹਫਾ ਵਜੋਂ ਲੈ ਗਏ; ਰਸੋਈਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬੱਚਾ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਗਏ; ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਸੀ—ਬੱਚੇ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਮਾਇਆਵਤੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਾਮ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਪਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਲਕ ਉਠੀ। ਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਕੰਵਲ-ਜਿਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸੋਹਣੇ, ਲਜਜਤ, ਮੁਸਕਾਨ, ਪਿਆਰ-ਭਰੀ ਪਾਸੀ ਨਜ਼ਰ, ਤੇ ਭੌਂਹ ਉਚੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਮਿਲਣ ਗਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਤੇਰਾ ਮਨ, ਹੇ ਮਹਿਲਾ, ਮਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਾਂਗ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।" ਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਕਾਮ ਹੈਂ।" "ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਮੱਛੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਇਆ।" "ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ, ਅਜੈਯ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਹਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ—ਭਟਕਾਵਾ ਆਦਿ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ।" "ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਰਾਰੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਮਾਤਾ-ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਲਾਚਾਰ, ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਪੀੜਤ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਾਇਆਵਤੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ, ਐਸੇ ਤਣਾਅ ਭਰੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਅਗਨ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਤਿੱਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਸ਼ੰਬਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਮਸਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।