ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਅਕਲ ਦੇ ਘੱਟ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਅਭਾਗੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਖੰਡ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਲਾ-ਸਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਧੀਆਂ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ ਵੀ ਅਣਬਣ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਨਾ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ, ਨਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ; ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਸਾਰੇ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਆਤੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਦੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਲੀਲਾ-ਸਥਾਨ ਹਨ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵੇਖਿਆ—ਸੁਣੋ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ! ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਮਨ ਵਿਚ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ, ਬੇਹੋਸ਼ ਸਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਾਖਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਉਥੇ ਉਠੀ, ਢੁਕ-ਢੁਕ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ; ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਮੈਂ—ਨਾਰਦ ਜੀ—ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਇਹ ਦੋ ਕੌਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ ਜੋ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਔਰਤਾਂ ਹਨ? ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਭਕਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ; ਇਹ ਦੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ। ਪਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸਲ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ; ਇਹ ਜਾਣੀ-ਪਹਚਾਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਮੈਂ ਦ੍ਰਾਵਿਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਕਰਣਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਧੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਤੜੀ ਹੋਈ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ; ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੀ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਈ, ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਿਚ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਾਂ। ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮੇਰੀ ਪੀੜ ਹੈ; ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਨੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ? ਇਹ ਉਲਟਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ ਨੌਜਵਾਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ; ਦੱਸੋ, ਹੇ ਯੋਗ ਦੇ ਖਜਾਨਾ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਇੱਥੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਨਿਸਪਾਪ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਹਤਾਸ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਗਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਬੱਚੇ; ਇਹ ਯੋਗ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਲਿਯੁਗ ਨੇ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਯੋਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਘਾਸੁਰ ਵਾਂਗ, ਠੱਗੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਪਰ ਅਧਰਮੀ ਖੁਸ਼ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਸਲਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਛੂਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਭਾਰ ਵਜੋਂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਕੋਈ ਮੰਗਲ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ। ਹੁਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਅੰਨੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਹੋ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਗਏ; ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧੰਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਕਤੀ ਵੀ ਨੱਚਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦੋ ਬੁਜ਼ੁਰਗਤਾ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਤਮ-ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਭਕਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਲਿ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ? ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਕਿਥੇ ਚਲੀ ਗਈ? ਹਰੀ ਜੀ ਦੀ ਦਯਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਬੱਚੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਤੇਰੀ ਭਟਕਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਜਦੋਂ ਮੁਕੁੰਦ, ਭਗਵਾਨ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕਲਿ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਵਿਜੇਤਨ ਸਮੇਂ ਕਲਿ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਕਲਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੱਭਣ ਆਇਆ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਦ-ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਤਪਸਿਆ, ਯੋਗ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸਤਕਿਰਤਿ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿ ਨੂੰ ਇੱਕਸਾਰ, ਸਾਰ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਸਲ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤਾ ਨੇ ਕਲਿ ਨੂੰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਬੁਰੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ; ਵਸਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬੀਜ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਰ ਘਰ ਤੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਫੀਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਾਰ ਚਲੀ ਗਈ।