ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਯੋਧੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਚਾਰ-ਚਕੜੀ, ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਜੋ ਕਾਨਾਂ, ਮੁਕੁਟਾਂ ਅਤੇ ਪੱਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਬਾਂਹਾਂ—ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਾ, ਧਨੁਸ਼—ਹਾਥੀ, ਪੈਰ, ਘੋੜੇ, ਖਚਰ, ਊਠ, ਬਲਦ, ਗਧੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਖਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਜਰਾਸੰਧ ਆਦਿ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੁਪਾਲ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਇਹ ਦੁਖ ਛੱਡ ਦੇ। ਕੋਈ ਜੀਵ ਸਦਾ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਿਵੇਂ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਪਤਲੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਧੀਨ ਜੀਵ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਸੌਰੀ ਨੇ ਸਤਾਰਾਂ ਦਿਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਅਠਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਤੈਈ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਜਗਤ ਚਲਦਾ ਹੈ।" "ਅੱਜ ਵੀ ਅਸੀਂ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹਨ, ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਜਿੱਤ ਗਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਜਦ ਸਮਾਂ ਸਾਡੀ ਪੱਖ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਜਾਵਾਂਗੇ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੌਸਲਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੋਰ ਬਚੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੋਟ ਗਏ।" ਪਰ ਰੁਕਮੀ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਰਾਖਸ ਵੰਸ਼ (ਜਬਰ) ਵੱਲੋਂ ਹੋਈ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਾਇਆ। ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਕਸਮ ਖਾਈ, ਬਾਂਹਾਂ ਕੰਪਦੀਆਂ, ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, "ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਰੁਕਮਿਨੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਮੈਂ ਕੁਣਡਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਘੋੜੇ ਦੌੜਾਓ! ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ!" "ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਗਵਾਲੇ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਲੈ ਲਈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡ-ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਦਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ, ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, "ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!" ਇੱਕ ਰਥ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ। ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕੋ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਰਮ!" "ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਆਲ ਯਜਨ ਦਾ ਭੋਗ ਚੁਕਦਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜ ਦਿਆਂਗਾ, ਠੱਗ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਯੋਧੇ!" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਡਿੱਗਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਕ ਤੂੰ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ!" — ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਛੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਬਾਣਾਂ, ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਦੋ, ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ; ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਨਵਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ। ਰੁਕਮੀ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਸਹਿ ਕੇ, ਅਚੂਤ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਗਿਆ; ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ, ਪਰ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਕਮੀ ਜੋ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਲੈਦਾ—ਗਦਾ, ਭਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਢਾਲ-ਤਲਵਾਰ, ਜੈਵਲਿਨ ਜਾਂ ਤੋਮਰਾ—ਹਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰੁਕਮੀ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ, ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਤਿਤਲੀ ਅੱਗ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਢਾਲ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਦੇਖ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਡਰ-ਡਰ ਕੇ, ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਯੋਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਪਾਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ!" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਦੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕਿਆ, ਗਲ ਰੁਕਿਆ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵੀ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਥੱਲੇ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ; ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਹਮਲਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾਡ਼ੀ ਮੂੰਡ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਯਾਦਵ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕਮਲ-ਪੰਡ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਕੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਖਿਆ; ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ, ਦਇਆ ਨਾਲ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਣਚੰਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹੈ: ਵਾਲ-ਦਾਡ਼ੀ ਮੂੰਡਣਾ, ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ।" "ਇਹ ਭਲੀ ਭੈਣ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤਤਾ ਤੋਂ, ਸਾਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ—ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਭਾਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵਾਰੀ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" "ਇਹ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ: ਭਰਾ ਵੀ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ।" "ਰਾਜ, ਜਮੀਨ, ਧਨ, ਨਾਰੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ, ਅੰਧ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ—even ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੇਰਾ ਫੈਸਲਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨਾਂ ਲਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਹੋਣ।" "ਮਾਇਆ ਦੀ ਦਿਵਿ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸਤ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿਰਲੇਪ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।" "ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਉਹ ਕਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੈ, ਪਦਾਰਥ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਸੱਚੀ ਆਤਮਾ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਉਹ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।