ਮਾਧਵ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਉਥੋਂ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਐਸੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਗਿਦੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹਾਏ! ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਹੋ ਗਈ! ਅਸੀਂ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਗਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲੁੱਟੇ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿਰਣ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉੱਠੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਤਣੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਰਥ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿਚ, ਜਦ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਰਖਾ 'ਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਜਜਤ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਲ ਵੈਕਣ ਲੱਗੀ। ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਕੋਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਡਰੋ ਨਾ। ਇਹ ਵੈਰੀ ਸੈਨਿਕ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਗੇ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਫਿਰ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਵੀਰ—ਗਦਾ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਫੌਜ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਥਚਾਲਕ, ਘੋੜਸਵਾਰ, ਹਾਥੀ-ਚਾਲਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ, ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਪੱਗ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਹਥਿਆਰ ਫੜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਹਾਥੀ, ਰੱਥ, ਘੋੜੇ, ਉਠ, ਬੈਲ, ਖੱਚਰ, ਗਦੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ—ਸਭ ਕੁਝ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਜਰਾਸੰਧ ਅੱਗੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ। ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਖੀ, ਨਿਰਾਸ਼ ਤੇ ਨਿਰੁਤਸਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗੇ, "ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੀ ਸਦਾ ਸੁੱਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਜੀਵ ਸੁੱਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਤਾਰਾਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਕੋਲੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹਾਰਿਆ, ਪਰ ਅਠਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਤੇਈ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਯਾਦਵਾਂ ਕੋਲੋਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ 'ਚ ਸਨ, ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਵੈਰੀ ਜਿੱਤ ਗਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜਦ ਸਮਾਂ ਸਾਡੀ ਪੱਖੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਜਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਵਲੋਂ ਸਾਂਤਵਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਚੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੋਟ ਗਏ। ਪਰ ਰੁਕਮੀ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸੀ (ਜਬਰਦਸਤੀ) ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਖਿਝ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ, ਕੰਬਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਤਣੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਕਸਮ ਚੁੱਕੀ, "ਜੇ ਤੱਕ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰ ਕੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਲੈ ਆਵਾਂ, ਮੈਂ ਕੁੰਡਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਫੌਰੀ ਰਥ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਘੋੜੇ ਦੌੜਾ! ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਚੱਲ!" ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਗਵਾਲੇ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।" ਇੰਝ ਬੋਲ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, "ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!" ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ!" "ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਦੜ ਹਵਨ ਦਾ ਭੋਜਨ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਾਂਗਾ, ਠੱਗ ਅਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ ਯੋਧਿਆ!" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਡਿੱਗਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ!" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਦੋ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਵਿੱਅਰਦੇ ਹਨ। ਰੁਕਮੀ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਚੂਤ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਰੁਕਮੀ ਚੁੱਕਦਾ—ਗਦਾ, ਭਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਢਾਲ-ਤਲਵਾਰ, ਜੈਵਲਿਨ ਜਾਂ ਤੋਮਰਾ—ਹਰੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਟੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਰੁਕਮੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਾਵਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗਾ ਅੱਗ ਵਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਿਕਾਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਲ ਰੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵੀ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭੈਣ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਵਿਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ! ਹੇ ਅਪਾਰ! ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਥ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦੜੇ ਹੋ।" ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਦੁਖੀ ਅਰਜ਼ੀ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਦਿਲ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਦਾੜੀ ਮੁੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਵੀਰ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਐਸੇ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਕਮਲ ਦੇ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦੇਣ। ਜਦ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਤੂੰ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ। ਦੋਸਤ ਦਾ ਵਾਲ-ਦਾੜੀ ਮੁੰਡਣਾ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨਾ ਜਾਂ ਮਾਰਨਾ, ਇਹ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭੈਣ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁਖ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।