ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਵਿਦਰਭ ਨਗਰੀ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਮੰਨਿਆ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹੀ ਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਸ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗਾ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉੱਚ-ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਹੀ ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਵਰ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਭਲਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਚ੍ਯੁਤ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਵਿਦਰਭ ਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਡੋਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਨਗਰਵਾਸੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੀ, ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈ। ਉਹ ਗੋਡਿਆਂ-ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਕੋਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨ ਹੀ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਵਿਆਂ ਤੇ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਨ, ਸ਼ਸਤਰ-ਧਾਰੀ ਰਾਜਸੀ ਸੈਨਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਨਗਾੜੇ, ਸ਼ੰਖ, ਝੰਜ, ਤੁਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਡੋਲ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਨਾਰੀਆਂ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ, ਫੁੱਲਮਾਲਾਵਾਂ, ਇਤਰ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਹਨੇ ਲੈ ਕੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਲਈ ਆਈਆਂ। ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਵਾਦਕ, ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਜਾ ਕੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਚਾਰਣ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ-ਵਾਚਕ ਅਤੇ ਦੁਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪਤਨੀਆਂ, ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਵਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਸੰਪੰਨ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਮਾਂ ਅੰਬਿਕਾ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ। ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।" ਫਿਰ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥ, ਅਖੰਡ ਚੌਲ, ਧੂਪ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਹਨੇ, ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਭੇਟਾਂ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ, ਲੂਣ, ਪੂੜੀਆਂ, ਪਾਨ, ਹਾਰ, ਫਲ ਤੇ ਗੰਨੇ ਨਾਲ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਚਿਆ, ਉਹ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਅਪਣੀਆਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਆਪਣਾ ਮੌਨ ਵਰਤ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਈ, ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਜਿਸ ਹੱਥ ਵਿਚ ਮਾਣਕਾਂ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਦਨ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ, ਗਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ, ਕਮਰ ਤੇ ਮਾਣਕਾਂ ਦੀ ਪੱਟੀ, ਉੱਚਾ ਉਰੋਸ, ਅਤੇ ਲਟਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨੈਨਾ ਓਹਲੇ ਕਰਦੀ, ਇਸ਼ਵਰੀ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਮੋਹਕ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮੁਖ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸਾ, ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਹੋਠ, ਚਮਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਦੰਦ, ਹੰਸਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਾਲ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਮৃদੁ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜੇ, ਉਸਦੇ ਲਾਜਵਾਬ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਨੈਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਹੱਥੋਂ ਛੱਡ ਬੈਠੇ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਹਾਥੀ, ਰਥ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਦਕਿ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ, ਜੈਜਕਾਰ ਦੇ ਭਾਣੇ, ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੀਆਂ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਚਰਨ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਰੱਖਦੀਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਂਏਂ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਲਟਾਂ ਪਰੇ ਕਰਦੀਆਂ, ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀਆਂ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਗਰੁੜ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿਚ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ, ਬਾਕੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਿਆਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਰਾਸੰਧ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ, ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ, "ਹਾਏ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ! ਅਸੀਂ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਗਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲੁੱਟੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਿਰਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਸੂਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ, ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਤਣੀਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਪਏ। ਯਾਦਵ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਣੀਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਯੋਧੇ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ, ਇੰਝ ਲੱਗਦੈ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਜਦ ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਫੌਜ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਮੀਂ, ਡਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਸਕੁਰਾ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ! ਡਰੋ ਨਾ, ਇਹ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਬੰਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਫਿਰ, ਗਦਾ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ (ਬਲਰਾਮ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਾਦਵ-ਵੀਰ ਆਪਣੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਥੀ, ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਜੋ ਮੁੰਦਰੀਆਂ, ਮੁਕੁਟਾਂ ਅਤੇ ਪੱਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਹਥਿਆਰਾਂ, ਗਦਾ, ਧਨੁਸ਼, ਹਾਥੀਆਂ, ਰੱਭ, ਪੈਰ, ਘੋੜੇ, ਖਚਰ, ਊਠ, ਬਲਦ, ਗਧੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਖੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਜਰਾਸੰਧ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਰਾਜੇ ਮੋਹ-ਭੰਗ ਹੋ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਉਹ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲੁੱਟੀ ਜਾਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਹਲ, ਚਮਕ ਗੁਆ ਬੈਠਾ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੀਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਸੋਗ ਛੱਡ ਦੇ। ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਦਾ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਲਕੜੀ ਦੀ ਪਤਲੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਜੀਵ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਮੋੜਦਾ ਹੈ।" "ਸੱਤਰਾਂ ਦਿਨ ਮੈਂ ਸੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਕੋਲੋਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਰਿਆ, ਪਰ ਅਠਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਤੇਈ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਦੁੱਖੀ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਕਾਲ ਅਤੇ ਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾ-ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਕੋਲੋਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹਨ, ਚਾਲਾਕੀ ਨਾਲ ਹਾਰੇ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਵੈਰੀ ਜਿੱਤ ਗਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਲ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਕਾਲ ਸਾਡੀ ਪੱਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਜਾਵਾਂਗੇ।" ਸੂਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਢਾੜਸ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਚੇ-ਕੁਚੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਪਰ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦਾ ਰਾਖਸ-ਵਿਵਾਹ (ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾਲ) ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਿਆ।