ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਦਿਨ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਦੁੱਧ, ਨਵੀਂ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਚਾਹੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਧਿਮਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਆਤਿਥਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਮਰ, ਬਲ ਅਤੇ ਧਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਚਾਹੀ ਹੋਈ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੌਲਾਂ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਧੀਕ ਭਾਵਨਾ ਸੀ ਕਿ ਰੁਕਮਣੀ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੀ, ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਭੀਸ਼ਮਾ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਯੋਗ ਪਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚੰਗਾ ਅਸੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪ੍ਰਭੁ ਰਾਜੀ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਚ੍ਯੁਤ, ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਹੱਥ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਰੁਕਮਣੀ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਗਈ, ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਰਮ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਕੌਲਾਂ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂਵਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜੀ, ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਬਕਸਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ, ਰਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਡੰਬ, ਸ਼ੰਖ, ਝੰਜ, ਬੀਨ ਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਧੀਆ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਗਲਿਆਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ। ਗਾਇਕ ਤੇ ਵਾਦਕ, ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਤੇ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਪੰਡਤ, ਵਿਰਲੇ ਤੇ ਨੌਤਕ ਵੀ ਸਨ। ਰੁਕਮਣੀ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮਰਦਾਰ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਤਨੀਆਂ, ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਵਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ੁਭ ਹੋ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤੇ ਰਾਜੀ ਹੋਵੋ।" ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ, ਧੂਪ, ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ, ਗਲਿਆਂ, ਗਹਣਿਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਟਾਂ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਦੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਕ, ਪੂਰੇ, ਪਾਨ, ਮਾਲਾ, ਫਲ ਤੇ ਗੰਨੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਾਗ ਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ; ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਮੌਨ ਵ੍ਰਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੀ ਅੰਗੂਠੀ ਸੀ। ਉਹ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ, ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਗਹਣੇ ਤੇ ਕੁੰਡਲ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਰੰਗਤ, ਕਮਰ 'ਤੇ ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲਾ ਕਮਰਬੰਦ, ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਵੱਖ, ਤੇ ਰਿੰਗਣ ਵਾਲੀ ਜੂੜੀ ਨਾਲ, ਇਲਾਹੀ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੰਦ ਚਮਪਾ ਦੇ ਕਲੀ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ; ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਮਾਮ ਵਿਖਿਆਤ ਯੋਧੇ, ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਨਮਰ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਲਾਜ਼ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਹਾਥੀ, ਰਥ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਹੇਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਰੁਕਮਣੀ, ਜਲੂਸ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਕੌਲਾਂ ਵਰਗੇ ਪੈਰ ਹਲੇਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਏ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉੰਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਲ ਠੇਲ ਕੇ, ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਾਰੀ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਜਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਰਾਮ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਜਿਵੇਂ ਸਿਆਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਘਮੰਡੀ ਰਾਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਦੀ ਗੁੰਮ ਹੋਣੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਹੋਈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਰਾਸੰਧ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ—ਚੀਖ ਪਏ, "ਹਾਏ, ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਮ! ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਗਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਲੁੱਟੇ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਿਰਣ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਤਣੀ ਹੋਈ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ, ਯਾਦਵ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰੁਕਮਣੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਾਜ਼ ਤੇ ਡਰ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ, ਮੁਸਕਾ ਕੇ, ਕਿਹਾ, "ਡਰੋ ਨਾ, ਹੇ ਕੌਲਾਂ ਅੱਖ ਵਾਲੀ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਫੌਜ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਬੰਧੀਆਂ ਵਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਦਾ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਤੇ ਹੋਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਥਚਾਲਕਾਂ, ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀ-ਚਾਲਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਜੋ ਕੁੰਡਲ, ਮੋਰ ਪੱਗ ਤੇ ਪੱਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਤਲਵਾਰ, ਗਦਾ, ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰਾਂਗਾਂ, ਪੈਰ, ਘੋੜੇ, ਖਚਰ, ਉਠ, ਬਲਦ, ਗਧੇ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ—ਇਹ ਸਭ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਏ। ਜਦ ਯਾਦਵਾਂ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਰਾਸੰਧ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲੁੱਟੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਗੁੰਮ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼, ਇਹ ਦੁਖ ਛੱਡ ਦੇ! ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਆਤਮਾ, ਦੁਖ ਜਾਂ ਸੁਖ ਕਦੇ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਪਤਲੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਸੱਤਰਾ ਦਿਨ ਮੈਂ ਸ਼ੌਰੀ ਵਲੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ, ਪਰ ਅਠਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਤੇਈ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਨਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਖੁਸ਼, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਗਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਸੀਬ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਸਭ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਰਭ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਿਜੈ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਾਰ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।