ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਗੁਪਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਮੈਂ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਸੋਚੋ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੋ।” ਜਦੋਂ ਵਿਦਰਭਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ, “ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਤੀਂ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਵੈਰ ਵਜ੍ਹੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚੋਂ, ਜੰਗ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਲਿਆਵਾਂਗਾ—ਉਹ ਜੋ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਛਾਵਰ ਹੈ, ਜਿਹਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮੂਰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਰਗੀ ਹੈ।” ਸੂਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਦਾਰੂਕਾ, ਜਲਦੀ ਰਥ ਜੋਤ।’” ਦਾਰੂਕਾ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ—ਸ਼ੈਬਿਆ, ਸੁਗਰੀਵ, ਮੇਘਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਬਲਾਹਕਾ—ਨਾਲ ਰਥ ਲੈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਿਠਾਇਆ। ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਇਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਨਰਟ ਤੋਂ ਵਿਦਰਭਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਕੁੰਡਿਨਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਰਸਤੇ, ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਚੌਕਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਝੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਤੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੋਹਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਅਗਰੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੱਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਮੰਗਲਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਵਾਏ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਵਿਆਹ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਅੱਗੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸਮ, ਰਿਗ ਅਤੇ ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਪ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਜੋ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਕੱਪੜੇ, ਗੁੜ ਮਿਲੀ ਤਿਲ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਇੰਝ, ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਮਘੋਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ, ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਇਆ। ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਹਾਥੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਵਿਦਰਭਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਮਹਲਾਂ ਵਿਚ ਵਸਾਇਆ। ਉਥੇ ਸਾਲਵ, ਜਰਾਸੰਧ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਵਿਦੁਰਥ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚੇਦੀ ਤੇ ਪੌਂਡ੍ਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਜੋ ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜਿਤਣ ਲਈ ਆਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਯਾਦਵਾਂ ਸਮੇਤ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਸਭ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਸੈਨਾ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਮਨ ਵਿਚ ਢਿੱਡ ਲਿਆ ਕੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਪਈ, ਤਾਂ ਲੜਾਂਗੇ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਰਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ—ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਨਾਲ—ਕੁੰਡਿਨਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉੱਧਰ, ਭੀਸ਼ਮਕਾ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਹਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ, ਹਰਿ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਾ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੋਚਿਆ, “ਹਾਏ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਮਲ-ਨੈਨਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿਉਂ। ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲਿਜਾਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।” “ਸ਼ਾਇਦ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਾਮੀ ਵੇਖ ਲਈ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਨ ਤੋਂ ਹਿਚਕਿਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਮਾੜੀ ਹੈ; ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਨਾ ਗੌਰੀ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ, ਗਿਰਿਜਾ ਜਾਂ ਸਤੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋਵਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੂੰਦ ਲਿਆ, ਜੋ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਜੰਘ, ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਅੱਖ—ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਫੜਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇੜਦੇ ਵੇਖਣ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਸੁਯੰਵਰ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਸੱਚੀ ਗੱਲਾਂ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਦਰਭਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਇਥੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਾਜਿਆਂ-ਤਾਸਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਦ, ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਲਈ ਸੋਹਣਾ ਨਿਵਾਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯਥਾ ਯੋਗ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਮਰ, ਬਲ ਤੇ ਦੌਲਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਿਦਰਭਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਸਿਰਫ ਰੁਕਮਣੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਭੀਸ਼ਮਕਾ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਯੋਗ ਵਰ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਅਸੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਚੂਤ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਵਿਦਰਭਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਉੱਧਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੈਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲੀ।