ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਓ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਜਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਦੱਸ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ। ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਓ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੋਹਣੇ, ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਮੂਰਤ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।" "ਓ ਮੁਕੁੰਦ, ਕਿਹੜੀ ਵਧੀਆ ਘਰ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰ ਕੁੜੀ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣੇਗੀ? ਤੂੰ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਚਰਿਤਰ, ਸੋਹਣੇਪਣ, ਗਿਆਨ, ਉਮਰ, ਧਨ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ!" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਲਈ ਭੇਟ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਦੜ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਐਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਚੇਦੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਤੇ ਹੱਕ ਜਤਾਵੇ, ਓ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ!" "ਜੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ, ਦਾਨ, ਯਜ, ਵਰਤ, ਕਰਮ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਨ, ਨਾ ਕਿ ਦਮਘੋਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ।" "ਕੱਲ੍ਹ, ਓ ਅਜੈ, ਜਦ ਤੂੰ ਵਿਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਲਈ ਆਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੁਕ ਕੇ, ਚੇਦੀ ਅਤੇ ਮਗਧ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਏਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਾਜ਼ ਵੀਰਤਾ ਹੈ, ਰਾਖਸਾ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੱਤ ਲੈ।" "ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ, ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂ: ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਯਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵੀਂ ਵਧੂ ਗਿਰਿਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੁੰਨ੍ਹਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਮਾ ਦਾ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਜੇ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂ, ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕਮਜੋਰ ਹੋਈ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਗੁਪਤ ਸੁਨੇਹਾ ਲਿਆ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਸੋਚ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ, ਤੇ ਫਿਰ ਅਮਲ ਕਰ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ:" "ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਰੋਕਿਆ ਸੀ।'" "ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੰਗ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਭਗਤ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥਵਾਹਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਦਾਰੂਕਾ, ਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰ।'" ਦਾਰੂਕਾ ਨੇ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ—ਸ਼ੈਬਿਆ, ਸੁਗਰੀਵ, ਮੇਘਪੁਸ਼ਪ ਤੇ ਬਲਾਹਕਾ—ਨਾਲ ਰਥ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਬੈਠਾਇਆ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਆਨਾਰਟ ਤੋਂ ਇਕ ਹੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰਭ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਕੁੰਡਿਨਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਝੰਡੇ, ਚੁੰਨੀਆਂ ਤੇ ਤੋरणਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਹਿਲ, ਗਲੀ, ਚੌਕ—ਸਭ ਊਜਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਗਲਦਸਤਿਆਂ, ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਰੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਵਾਏ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਵਿਆਹ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਵਧੀਆ ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵਧੂ ਲਈ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਰੀਤ ਕੀਤੀ; ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ, ਜਿਹੜਾ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਕਪੜੇ, ਤੇਲ-ਗੁੜ, ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਮਘੋਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾ ਕੇ। ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਰਥ, ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਵਿਅੰਜਨ 'ਚ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ। ਉਥੇ, ਸ਼ਾਲਵ, ਜਰਾਸੰਧ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਵਿਦੁਰਾਥ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਥੀ ਚੇਦੀ ਤੇ ਪੌਂਡ੍ਰ ਦੇ ਆਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ, ਜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਲੜਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਸਭ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੂਰੀ ਫੌਜਾਂ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਡਰ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪਤਾ ਲਗਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਇਕੱਲਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲੈਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਰਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੋਚੀ। "ਹਾ! ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ; ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਅਜੇ ਤਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।" "ਸ਼ਾਇਦ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਾਟ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।" "ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਮਾੜੀ ਹੈ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਮੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਨਾ ਗੌਰੀ, ਰੁਦਰਾਣੀ, ਗਿਰਿਜਾ ਜਾਂ ਸਤੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਵਧੂ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਰਾਨ, ਬਾਂਹ ਤੇ ਅੱਖ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ, ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਲਕੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ।