ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਆਰੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਲੋਕ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾਵਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਦੁਬਾਰਾ ਉਭਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ-ਅਯਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲੈਣ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ, ਘੁੰਮੋ, ਪਰ ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਟਲ ਭਗਤੀ ਰੱਖੋ। ਤੁਸੀਂ ਯੋਧਾ ਦੇ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆ ਕੇ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੋ। ਤੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਵੋਗੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਿਤ੍ਰ ਹੋਵੋਗੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੋਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪਾ ਕੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਕਲੀ ਯੁਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਤਪ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰਕ ਮਮਤਾ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਦਰੀ-ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਨਰਾ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਦੁਵੰਦ ਸਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਮੁੜ ਕੇ, ਯਵਨਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੁਵਾਰਕਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਦ ਦੌਲਤ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਚੁਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਜਰਾਸੰਧ, ਜੋ ਕਿ 23 ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੋ ਮਾਧਵ ਮਨੁੱਖੀ ਰੀਤ ਅਪਣਾਈ, ਤੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਡਰ ਰਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਡਰ ਰਹੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕਈ ਯੋਜਨ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਵਲੇ ਜਿਹੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲੇ। ਦੋ ਮਾਧਵਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਗਧ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੌੜ ਕੇ, ਥੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ, ਪ੍ਰਵਰਸ਼ਣ, ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ, ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਢਲਾਨ ਤੋਂ, ਦਸ ਯੋਜਨ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਛਲਾਂਗ ਲਗਾ ਕੇ ਉਤਰ ਗਏ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੁੜ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੁਵਾਰਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮਗਧ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਆਨਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ, ਰੈਵਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਰੈਵਤੀ ਨੂੰ ਬਲਦੇਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੀ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਧੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਵੈਦਰਭੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਸ਼ਾਲਵ ਤੇ ਚੇਦੀ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਰੁਕਮਿਨੀ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੀਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਜਰਾਸੰਧ, ਸ਼ਾਲਵ ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਧੂ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਆਂ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਸੁਣੇ, ਕਦੇ ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ। ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੀਸ਼ਮਕ, ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤ ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੁਕਮੀ, ਫਿਰ ਰੁਕਮਰਥ, ਰੁਕਮਬਾਹੁ, ਰੁਕਮਕੇਸ਼, ਤੇ ਰੁਕਮਮਾਲੀ; ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮਵਾਨ ਭੈਣ ਰੁਕਮਿਨੀ ਸੀ। ਰੁਕਮਿਨੀ ਨੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਗੁਣ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗ ਪਤੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਉੱਚਾ ਚਰਿੱਤਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਗੁਣ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਏਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰੁਕਮਿਨੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਰੁਕਮਿਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੁਪਾਲ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਕਾਲੀ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰੁਕਮਿਨੀ, ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਵਾਰਕਾ ਪਹੁੰਚਾ, ਤੇ ਦਵਾਰਪਾਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਠਾਇਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡਾ ਧਰਮ, ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਹੈ?" "ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਕਰਤਵੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਜੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਸੁੱਤਿਆ ਰਹਿੰਦਾ।" "ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮੱਥਾ ਉਹਨਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਗੁਣਵਾਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਨਮਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹਿਆ; ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੁਝ ਗੁਪਤ ਹੈ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੀਲਾ-ਮੂਰਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।