ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਠਕ ਕੇ ਸੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦਿਵ੍ਯ ਨੀਂਦ ਛਾ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਯਵਨ ਰਾਖ ਬਣ ਗਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ—ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ—ਸੁਧੀ ਮਚੁਕੁੰਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਰਾਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੈਜਯੰਤ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਦਯਾਲੁ ਚਿਹਰਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਕਰ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਰੌਬੀਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਚੁਕੁੰਦ ਹੱਕ-ਬੱਕ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਉਹ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ੰਕਾ ਵਿਚ, ਉਸ ਅਜਿੱਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ—"ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ? ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਾਡੀ ਜੋ ਜੋਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਾਨ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਵੇ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਜਨਮ, ਕਰਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਹਾਂ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਗਣ ਕਾਰਨ ਥੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਸੁਸਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਗਾਇਆ। ਉਹ ਵੀ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਆਪਣੀ ਮੰਦਤਾ ਕਰਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਫੌਰਨ ਹੀ, ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਤੁਾਡੀ ਜੋਤ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ।" ਮਚੁਕੁੰਦ ਦੇ ਇਹ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—"ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਕਰਮ, ਤੇ ਨਾਮ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ; ਮੈਂ ਖੁਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਨੰਤ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਣਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਜਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਤਿੰਨੋ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਖੋਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮਿੱਤਰ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸੁਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਯਦੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਨੇਮੀ, ਕੰਸ, ਪ੍ਰਲੰਭਾ ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਇਹ ਯਵਨ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਤੇਜ਼ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਅਪਣਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਦੇਣ ਲਈ; ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਇਆਵਾਨ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੀ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁਂਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—"ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਿਮਰਦੇ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਸੁਖ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ ਘਰ, ਔਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ! ਜਦ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਦੁਲਭ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਕੁਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਜਿੱਤ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਆਪੇ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਮਝਿਆ, ਬੱਚਿਆਂ, ਪਤਨੀ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਅਨੇਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤਪਿਆ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫਿਰਦਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਗਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ, ਵਧ ਰਹੀ ਲਾਲਚ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ, ਪਰ ਤੂੰ, ਬਿਨਾ ਭੁਲਾਏ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ, ਚੁਪਕੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਚੂਹੇ ਦੇ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਚਾਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥਾਂ ਜਾਂ ਮਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਕਾਲ ਦੇ ਅਟੱਲ ਬਲ ਨਾਲ, ਇਹੀ ਸਰੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਗੋਬਰ, ਕੀੜੇ ਜਾਂ ਰਾਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਂਗ ਘਰ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਖੇਡ ਲਈ। ਜੋ austerity ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਭੋਗ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਸ ਕਰਦਾ, 'ਕਾਸ਼ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ', ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਚੂਤ! ਤਦ ਉਹ ਸਤਸੰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦ ਇਹ ਸਤਸੰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰਾ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਪਦ ਦਾ ਮੋਹ ਮੈਨੂੰ ਛੁੱਟ ਗਿਆ—ਇਹ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਵਿਰਕਤ ਲੋਕ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਜ-ਸੀਮਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਨਿਰਲੇਪ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹੁੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਤੈਨੂੰ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਪੂਜ ਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਮੰਗੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੇ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਇੱਛਾ, ਜੋ ਰਜ, ਤਮ, ਸਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਨਿਰਗੁਣ, ਅਦ੍ਵੈਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈਂ। ਇਥੇ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਤਪ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਸ ਆਦਿ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੱਕ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਰਣ-ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ; ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਹਾਇ ਹਾਂ, ਨਿਡਰਤਾ, ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤਤਾ ਦੇ ਕੇ ਬਚਾ ਲੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—"ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਲੋਭਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲੀ। ਤੈਨੂੰ ਵਰਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਕੇਵਲ ਤੇਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਦ੍ਵੈਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦਾ। ਜੋ ਲੋਕ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਾਸ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਕਾਬੂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮੁੜ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੋਹ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਮਝੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।