ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੋ ਤੂੰ ਇਹਨੇ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿਣੇ, ਉਹ ਛੱਡ ਦੇ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ-ਵਾਸਨਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ, ਮੰਤਰੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਜਾ—all ਕੋਈ ਵੀ ਹੁਣ ਜੀਵਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਕਾਲ—ਜੋ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਛੀ ਗਾਂ-ਮੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਦੇਵਤੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ—ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਲਈ ਲੇਟ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਨੀਂਦ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਯਵਨ ਸੜ ਕੇ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ—ਸਤਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ—ਸੁਝਾਣੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਘਣ ਘਟਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਮ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਰਹਿਮ-ਦਿਲ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਦਰਸ਼ਣਯੋਗ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਹੱਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਜਲਾਲੀ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਵਿਚ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਜੇਤਿਆ ਸਮਰਥ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਜੋ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਰਲਦੇ ਆਏ ਹੋ? ਤੁਹਾਡੀ ਜੋਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵ, ਅੱਗ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਹਨੇਰੀ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ, ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਅਸੀਂ ਇਖ੍ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਹਾਂ। ਲੰਬੀ ਜਾਗ-ਰਾਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਲੇਟਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਕਰਕੇ ਜਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਵਿਜੇਤਾ, ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਜੋਤ ਐਨੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਕਰਮ, ਤੇ ਨਾਮ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ। ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਨੰਤ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਕਰਮ, ਤੇ ਨਾਮ ਕਿਸੇ ਗੁਣ ਜਾਂ ਲਕੜੀ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ।" "ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਤਿੰਨੋ ਕਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ ਹਨ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸੁਣ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਆਖਦੇ ਹਨ।" "ਕਾਲਨੇਮੀ, ਕੰਸ, ਪ੍ਰਲੰਭ ਆਦਿਕ ਦੁਸ਼ਟ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਯਵਨ ਵੀ ਤੇਰੀ ਤੀਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ। ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਵਲ ਵਧੇਰੇ ਲਗਨ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ਿ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੇਵਦੇ, ਦੁੱਖ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਸੁਖ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿਚ, ਘਰ, ਔਰਤਾਂ, ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਮুশਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਸਰੀਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਕੁਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ।" "ਹੇ ਅਜੇਯ, ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ, ਰਾਜਸੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਲਦਾ ਰਿਹਾ।" "ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮਝਦਾ।" "ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਲਾਲਚ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼। ਪਰ ਤੂੰ, ਜੋ ਕਦੇ ਭੂਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ, ਅਚਾਨਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਚੂਹੇ ਦੇ ਬਿਲ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਕਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਕਾਲ ਦੀ ਅਟੱਲ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹੀ ਸਰੀਰ ਗੰਦ, ਕੀੜੇ ਜਾਂ ਰਾਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਂਗ ਘਰ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਤਪ ਕਰਦਾ, ਭੋਗ ਤਿਆਗਦਾ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੁੜ ਆਰਜ਼ੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ,' ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਸ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।" "ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਚਲ, ਤਦ ਉਹ ਸਤਸੰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਸਤਸੰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਪਤੀ ਦੀ ਲਗਨ ਛੁਟ ਗਈ—ਜੋ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਿਆਗ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਨਿਰਾਸ੍ਰਿਤ ਲੋਕ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਕਿਉਂ ਮੰਗੇ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਭਾਵਨਾ ਭਗਵਾਨ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।