ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਠਿਆ ਤੇ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਓਹ ਸਮਾਂ ਐਸਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਯਵਨ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਦੇਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਓਹ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ? ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਉਂ ਸੁੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਯਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੋ ਜੋਤ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੀ?" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੀ। ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।" "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ। ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਰੀ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ, ਤੇਰੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਜਾ—all ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।'" "ਕਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਵਾਲਾ ਗਾਂ ਨੂੰ ਹੰਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।'" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੋ ਗਿਆ।" "ਜਦੋਂ ਯਵਨ ਸੁੱਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।" "ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।" "ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਰੌਬੀਲੇ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਹਿਸਤਾ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਜੈਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।" ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਪਤਰੀ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ?" "ਤੁਾਡੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਵੇ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਐਸੇ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ, ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।" "ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਆਖਦੇ ਹਨ।" "ਲੰਮੇ ਜਾਗਣ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਨੀਂਦ ਨੇ ਮੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।" "ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਕਰਕੇ ਸੁੱਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹੋ।" "ਤੁਾਡੀ ਜੋਤ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ embodied ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੋ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਘਟਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਨਾਮ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ। ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਹਨ।" "ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਣ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।" "ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤੱਬ ਤਿੰਨੋ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਯਦੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।" "ਕਾਲਨੇਮੀ, ਕੰਸ, ਪ੍ਰਲੰਭ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਸ਼ਟ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਯਵਨ ਵੀ ਤੇਰੀ ਭਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਅਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ। ਤੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਇਆਵਾਨ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤੇ ਗਰਗ ਮੁਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ।" ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਘਰ, ਔਰਤਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਉਪਰਾਲੇ ਦੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ।" "ਹੇ ਅਜੈਯ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਣ ਵਿਚ, ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਤੇ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ।" "ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ' ਬਣਿਆ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਮੋਹ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, 'ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ?' ਲਾਲਚ ਵਧਦੀ ਰਹੀ, ਇੰਦ੍ਰਿਅ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਤਲੱਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਤੂੰ, ਜੋ ਕਦੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਚੂਹੇ ਦੀ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਚੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਕਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ' ਆਖਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਕਾਲ ਦੀ ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਹੀ ਸਰੀਰ ਮਲ, ਕੀੜੇ ਜਾਂ ਸੁੱਟ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਮਾਨਵ ਜਨਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ।