ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਗੋਲ ਗਲ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੁੱਚੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੇ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਦਲ ਪਹਿਨੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਵਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਕਾਂਵਲੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ—ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੀ ਸਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਨਸਾਨ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਯਵਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਨਿਰ-ਹਥਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਪੈਦਲ ਚੱਲ ਕੇ, ਨਿਰ-ਹਥਿਆਰ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ।" ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਯਵਨ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਕਿ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਕਿ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ। ਹਰੀ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਸਕਦੇ ਹੋਣ, ਯਵਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੈਰ ਪੈਰ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ। ਯਵਨ ਨੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਾਨਾ ਮਾਰਿਆ, "ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੱਜਣਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।" ਪਰ, ਉਹ ਮੰਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਯਵਨ ਵੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਯਵਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਥੇ ਦੂਰ ਲਿਆ ਕੇ ਸੁਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਾਧੂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਮੂਰਖ ਯਵਨ ਨੇ ਉਥੇ ਪਏ ਆਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਯਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਚਲਤ, ਯਵਨ ਰਾਜਾ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਕਿਉਂ ਸੁਤਿਆ? ਯਵਨ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰੀ ਕੀ ਸੀ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਮਚੁਕੁੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਤੇ ਸੱਚ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਮਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਮਚੁਕੁੰਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ, ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ! ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇਹ ਔਖੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਜਾ ਹੁਣ ਜੀਵਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।" "ਕਾਲ, ਪਰਮ-ਸਮਰਥ, ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਛਾ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਇਹ ਸਾਡੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਅਟੱਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੀ ਇੱਕ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦ ਯਵਨ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਤਾ। ਮਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਵਰਖਾ ਦੇ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਉੱਤਮ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ। ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੈਜਯੰਤ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ, ਦਯਾਲੂ ਚਿਹਰਾ, ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਦਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਉੱਤਮ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰੀ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ, ਮਚੁਕੁੰਦ, ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਸੰਦੇਹੀ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਜੈਯ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ। "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਕਾਂਵਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਆਏ ਹੋ?" "ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਵਾਲੇ—ਭਗਵਾਨ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਇੰਦ੍ਰ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਤੁਹਾਡੀ ਚਮਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀ ਹੈ?" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਜਨਮ, ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" "ਅਸੀਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਖ਼ਤਰੀਆ ਕਿਨ; ਮੈਂ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਚੁਕੁੰਦ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਲੰਮੇ ਜਾਗਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਤਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।" "ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮੰਦਤਾ ਨਾਲ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ, ਆ ਗਏ।" "ਤੁਾਡੀ ਅਸਹਿਣ ਚਮਕ ਇਤਨੀ ਵਧੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ embodied beings ਵਿਚੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਚੁਕੁੰਦ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਬਾਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਕਰਤੱਬ ਅਤੇ ਨਾਮ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਹੇ ਮਿਤਰ; ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਨੰਤ ਹਨ।" "ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਣ, ਕਰਤੱਬ ਜਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤੱਬ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ; ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਤਲਾਸ਼ਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਿਤਰ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।" "ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਕਾਲਨੇਮੀ, ਕੰਸ, ਪ੍ਰਲੰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਦ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਇਹ ਯਵਨ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਅਪਣਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ; ਤੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।