ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਯਵਨ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ ਕਿ ਜੇ ਜਰਾਸੰਧ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਵਾਂਗੇ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਯਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਪਾਵਨ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਕਿਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਿੱਚ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦਾ ਕਲਾ-ਕੌਸ਼ਲ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਸੀ—ਸੜਕਾਂ, ਚੌਰਾਹੇ, ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਸਭ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਨਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਵਤਮਿਕ ਰੁੱਖ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਹੜੇ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਨ। ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗੁੰਬਦ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਨਗੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਘਰ ਅਤੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੌਬਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਨਗਰ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ। ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ, ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਅਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖ ਉਥੇ ਭੇਜੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਮਾਨਵ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਗੋਰੇ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ; ਧਨਪਤੀ ਨੇ ਅੱਠ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ; ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਆਗਿਆ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ। ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਕਿਲੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ, ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਅਤੇ ਨਿਰਅਸਤ੍ਰ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨਿਕਲੇ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ—ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਗਲ ਵਿਚ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਉੱਚੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਵੇਂ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਚਮਕਦਾਰ, ਗੋਲ ਗਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ, ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਚਿਹਰਾ, ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ। ਯਵਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਰਅਸਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਅਸਤ੍ਰ ਹੈ—ਹੁਣ ਪੈਦਲ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਯਵਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ, ਹਰੇਕ ਵਾਰੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੱਗੇ ਦਿਸਦੇ, ਯਵਨ ਨੂੰ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ। ਯਵਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, “ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।” ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਤਾਨਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਯਵਨ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਪਏ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਸ਼ਾਇਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਤ ਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਮੂਰਖ ਯਵਨ ਨੇ ਉਸ ਪਏ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਲੱਤ ਮਾਰੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਾਗਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਯਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਯਵਨ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ, ਕਿਹੜੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿੰਨਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ?” ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ ਇක්ෂਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਸਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇਹ ਤਕਲੀਫ਼ ਛੱਡ ਦੇਵੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਵਿਰੋਧੀ ਰਹਿਤ ਰਾਜ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ-ਆਸਰੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਉਮਰ-ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਜਾ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਸਮਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਵਾਲਾ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਡੀ ਦੇਣ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਅਵਿਨਾਸੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਦੈਵੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਹੜਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਯਵਨ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਕਾਲੇ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ਰੀਰ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਗਲ ਵਿਚ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਚਾਰ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੈਜਯੰਤ ਮਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਚਿਹਰਾ, ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵ-ਜਵਾਨ, ਹੱਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਰੌਬ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਸੰਦੇਹ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਲੋਕਪਾਲ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਕੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਹਨੇਰੀ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।