ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਵਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਬਰਬਰ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਲਈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਜੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, “ਹਾਏ! ਯਾਦਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਯਵਨ ਅੱਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇਗਾ। ਜੇ ਜਰਾਸੰਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਨਿਸਚੇ ਕੀਤਾ, “ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਵਾਂਗੇ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਆਮ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ। ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਯਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗੇ।” ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਅਦਭੁਤ ਨਗਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਸੜਕਾਂ ਵੈਦਿਕ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਰੁੱਖਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਗੂਰਿਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਛਤ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੰਨਾ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਹਲ, ਪ੍ਰਿਯਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਗਰੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਥੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖ ਭੇਜੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਨਵ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ; ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਅੱਠ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਿੱਤੇ; ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜੋ ਜੋ ਰਾਜ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ (ਸੰਕਰਸ਼ਣ) ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿਲੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੋਂ, ਕਮਲ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ, ਨਿਰਸ਼ਸਤਰ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੀਲਾ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕਉਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਚੌੜਾ ਤੇ ਲੰਮਾ ਸ਼ਰੀਰ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ-ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼, ਚਮਕਦੇ, ਗੋਲ ਗਲ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ, ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਨ—ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਨਾਲ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ। ਯਵਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੱਸੇ, ਐਸਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਨਿਰਸ਼ਸਤਰ ਹੈ, ਪੈਦਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਰਸ਼ਸਤਰ ਹੋ ਕੇ ਲੜਾਂਗਾ।” ਐਸਾ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਯਵਨ ਉਸ ਦੀ ਪਕੜ ਲਈ ਭੱਜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ, ਹਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਦੂਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਂਦੇ, ਤੇ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ। ਯਵਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਤਾਣ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦਾ ਗਿਆ, “ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਭੱਜਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।” ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ; ਯਵਨ ਵੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਮੂਰਖ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ,” ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਲਾਤ ਮਾਰੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉੱਠਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਯਵਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਓਹੀ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਯਵਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਸੁੱਤਾ? ਯਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਚਮਕ ਕੀ ਸੀ?” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨਾਮ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਖਵਾਲੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ‘ਹੇ ਰਾਜਨ! ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ। ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ, ਰਾਜ ਤੇ ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ-ਸਾਰੇ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ।’” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ, ਤੇਰੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ—ਹੁਣ ਕੋਈ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਸਮਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਡਰੀਆ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਵਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਉਹ ਸਾਡੀ ਦੇਣ ਨਹੀਂ; ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਸ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਯਵਨ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ, ਗਲੇ ਵਿਚ ਕਉਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਚਾਰ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੈਜਯੰਤ ਮਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਅਜੈਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।