ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਅਸੰਖ ਪਦਮਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਮਿਲੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਲੈ ਕੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਸੱਤਰਾ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਯਾਦਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਚੁਪਚਾਪ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਅਠਾਰਵਾਂ ਯੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਯਵਨ (ਵਿਦੇਸ਼ੀ) ਮਹਾਂਵੀਰ ਮੱਧ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਬਾਰਬਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਅਦ्वਿਤੀਯ ਸੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਹੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਯਵਨ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜਰਾਸੰਧ ਵੀ ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇ ਜਰਾਸੰਧ ਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਵਾਂਗੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖਾ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਯਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗੇ।” ਸੋ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਬਾਰ੍ਹ ਜੋਜਨ ਚੌੜੀ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੀ ਕਲਾ ਜਗਮਗਾ ਰਹੀ ਸੀ—ਸੜਕਾਂ, ਚੌਕ, ਰਸਤੇ ਸਭ ਵਿਦਵਾਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਵਿਆ ਬੂਟਿਆਂ, ਬਾਗਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਟਾਵਰਾਂ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਝਰੋਖੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭੰਡਾਰ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਤੇ ਪਨਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੌਕ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਤੀਆਂ ਦੇ ਮਕਾਨ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਤੇ ਯਾਦਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਸੁਧਰਮਾ ਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਰੁੱਖ ਉਥੇ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਰਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਣ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਦਰਕ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸਫੈਦ ਸੀ; ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੱਠ ਭੰਡਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ। ਜੋ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸिद्धੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਉੱਥੇ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ; ਰਾਮਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਲੋਟਸ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ, ਨਿਰਸ਼ਸਤਰ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ, ਸੋਹਣਾ, ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿਨ, ਗਲੇ ਵਿਚ ਕਉਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਚੌੜਾ, ਉੱਚਾ, ਚਾਰ ਭੁਜਾ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਗੋਲ ਗੱਲਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ, ਲੋਟਸ-ਮੁਖ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਕਰ-ਕੁੰਡਲ। ਇਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ-ਚਿਨ, ਚਾਰ ਭੁਜਾ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀ, ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ, ਸਰਵੋਤਮ ਸੋਹਣੀ ਮੂਰਤੀ। ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਚਿਨਾਂ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਨਿਰਸ਼ਸਤਰ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਰਸ਼ਸਤਰ ਹੋ ਕੇ ਲੜਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਯਵਨ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕੇ, ਯਵਨ-ਪਤੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਦੂਰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। “ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਭੱਜਣਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਦ-ਭਾਗਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ; ਯਵਨ ਵੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੈਂਦਾ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਦੂਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੰਤ ਵਰਗਾ ਲੈਂਦਾ ਪਿਆ ਹੈ।” ਉਹ ਮੂਰਖ ਯਵਨ ਨੇ ਲੈਂਦੇ ਆਚੂਤ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਲੰਮੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਠਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ, ਤੇ ਚੌਕ-ਚੌਕ ਕੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਯਵਨ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ? ਯਵਨ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀ ਸੀ?” ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤ ਤੇ ਸਤਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਔਖੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ, ਵਿਰੋਧੀ-ਰਹਿਤ ਰਾਜ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ, ਤੇ ਸਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਜੀਵਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਸਮਾਂ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ; ਉਹ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਡੀ ਵਾਲਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ।” “ਇੱਕ ਵਰਤਾਨਾ ਚੁਣੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਮੋਖ (ਮੁਕਤੀ) ਛੱਡ ਕੇ, ਅੱਜ ਇਹ ਸਾਡਾ ਦੇਣ ਨਹੀਂ; ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ—ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਲੈਂਦਾ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਯਵਨ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।