ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੈਨਿਕ ਦਲ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋ ਮਾਧਵਾਂ—ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ—ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੜ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਤਾੜ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਦਿਸੇ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੀਨਾਰਾਂ, ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਗਈਆਂ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਤੀਖੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਤਾਣ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਰਕਸ਼ ਤੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਖਾਵਾਂ ਛੱਡੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਢੇਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਥ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਕੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਥ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਸਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਗਵਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ, رانਾਂ ਅਤੇ ਗਲਾਂ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਖਰ ਗਏ। ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਪੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕਚੂਏ ਵਰਗੀਆਂ ਧੜੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਵਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਲ-ਕਾਂਡ ਵਾਂਗ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਡਰਾਉਣੇ ਘੇਰੇ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਰਤਨਾਂ, ਮੋਤੀਆਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਅਣਗਣ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਗਏ। ਡਰਪੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ, ਤੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਯੋਧੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਉਹ ਫੌਜ ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੇਡ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਖੇਲ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਾਸਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਤਣਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮਾਨਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਇਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਰਥ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਫੜ ਲਿਆ। ਪਰ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ, ਜਦ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤਵ ਲਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੀਰਾਂ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਪ ਕਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਸਾਫ ਮਤਲਬ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਆਮ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਹਾਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਈ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਬਰਹਦਰਥ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਮਗਧ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੁਕੁੰਦ, ਆਪਣੀ ਅਟੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਸਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਰਾਗ ਰਥਵਾਹਕਾਂ, ਭਟਾਂ ਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਾਏ। ਸ਼ੰਖ, ਡੋਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਗਾਰੇ ਤੇ ਤੁਰਹੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ, ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜ—ਵੀਨਾ, ਵਾਂਸਲੀ ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਾ—ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ। ਗਲੀਆਂ ਛਿੜਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀਆਂ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਅੰਕੁਰਿਤ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ, ਉਤਸੁਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕੇ ਗਏ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸਾਰਾ ਅਨੰਤ ਧਨ, ਜੋ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਸਤਾਰਾਂ ਅੱਖੌਹਿਨੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਕਈ ਵਾਰ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸਨ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਸ਼ਕਤ ਸਨ, ਨੇ ਉਸ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਜੰਗ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਯੋਧਾ—ਯਵਨ—ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਅਜਨਬੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ: "ਹਾਏ! ਯਾਦਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਫਤ ਆ ਪਈ ਹੈ।" "ਇਹ ਯਵਨ, ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਘੇਰੀ ਬੈਠਾ ਹੈ; ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਜੇ ਜਰਾਸੰਧ ਅਸੀਂ ਜੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਏ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ ਜਾਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਵਾਂਗੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖੀ ਹੋਵੇ; ਉੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਯਵਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਕਿਲ੍ਹਾ—ਨਵੀਂ ਨਗਰੀ—ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਉੱਥੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕਲਾ ਦਿਸਦੀ ਸੀ—ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ—ਗਲੀਆਂ, ਚੌਰਾਹੇ, ਰਸਤੇ ਸਭ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਦੇਵਤਾਈ ਦਰਖ਼ਤਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਅਦਭੁਤ ਉਪਵਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹਦੇ ਮੀਨਾਰਾਂ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਮਹਲਾਂ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗੁੰਬਦ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਜਵਾਹਰਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਨਾਲ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ, ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਅਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਰੁੱਖ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਉਥੇ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਰਗੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ; ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਅੱਠ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਿੱਤੇ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮਤਾ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ, ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਨਿਰਅਸਤਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਉਹ ਨਿਕਲੇ, ਚੰਨ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਨਿਹਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਾਵਲੇ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਦੀ ਚਮਕ, ਚੌੜਾ ਤੇ ਉੱਚਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਸੀ।