ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਆਤਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਡੇ ਉਪਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਦੁਜਾ-ਜਨ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮੰਗਲ-ਗਾਨ ਅਤੇ ਵਾਜਾ-ਸੰਗੀਤ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਆਤਮਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੱਚਾ ਜਨਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ—ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਲੇਗੀ।" ਆਤਮਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤਾ। ਮਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਧੁੰਧੂਕਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਗਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ-ਸਮਾਨ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੱਝਾ ਜਨਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਚੰਭੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਆਤਮਦੇਵ ਦੀ ਭਾਗਯਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ—ਕਿਉਂਕਿ ਗਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ-ਸਮਾਨ ਬੱਚਾ ਜਨਿਆ ਸੀ। ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜ਼ ਪਤਾ ਨਾ ਚਲਿਆ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਾਂ-ਵਾਂਗ ਕੰਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੋਕਰਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਕਰਨ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਵਿਦਵਾਨ, ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਧੁੰਧੂਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਰਾ, ਨਾਪਾਕ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਧੁੰਧੂਕਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣ-ਧੋਣ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਅਣਉਚਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ, ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ। ਉਹ ਚੋਰ ਸੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਫਰਤ ਦਾ ਪਾਤਰ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੂਏ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਹਿੰਸਕ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ, ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ, ਅਜਾਤ-ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਫੰਨ ਲੈ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ। ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਸ ਕਰ ਬੈਠਾ; ਇੱਕ ਵਾਰ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਬੇਚਾਰਾ ਪਿਤਾ, ਹੁਣ ਨਿਰਧਨ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਇਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁਖਦਾਈ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਰਹਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਕੌਣ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ? ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਖ 'ਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿਆਂ—ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਕਿੰਨੀ ਮੰਦ ਹੈ!" ਤਦ ਗੋਕਰਨ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ। "ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਸਥਿਰ, ਦੁਖ-ਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਭ੍ਰਮਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਕਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਦਾ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ?" "ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ; ਖੁਸ਼ੀ ਕੇਵਲ ਉਦਾਸੀਨ, ਇਕੱਲਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਅਗਿਆਨਤਾ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ-ਮੋਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ, ਛੱਡ ਦੇ; ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਨਰਕ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ—ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੱਸ ਕਿ ਜੰਗਲ 'ਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ?" "ਮੋਹ ਦੇ ਗहरे ਖੱਡ 'ਚ ਫਸਿਆ, ਮੈਂ ਲੰਗੜਾ, ਕਪਟੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲੈ।" "ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ, ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਮਲਕੀਅਤ ਛੱਡ ਦੇ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਦਾ ਨਾਸਵੰਤ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਵਿਰਾਗ ਅਤੇ ਭਗਤੀ 'ਚ ਰਮ ਜਾ।" "ਸੱਚੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ, ਸੰਸਾਰਕ ਕਰਤਬ ਛੱਡ, ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਤਿਆਗ; ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਸੋਚਣ ਛੱਡ, ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਸਠੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੇਵ-ਨਗਰੀ 'ਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ-ਨਿਰਮਿਤ ਮਹਲ 'ਚ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਆਸਥਾਨ 'ਚ, ਸਾਰੀ繁ਸਥਾ ਨਾਲ। ਗਿਆਨ, ਦੌਲਤ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ 'ਚ ਪੂਰਨ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ। ਜਦ ਪਿਤਾ ਵਿਛੜ ਗਿਆ, ਧੁੰਧੂਕਾਰੀ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਰਿਆ: "ਦੱਸ, ਦੌਲਤ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂ!" ਮਾਂ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ 'ਚ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੂਏ 'ਚ ਕੂਦ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਗੋਕਰਨ, ਜੋ ਯੋਗ 'ਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਚਲਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁਖ ਸੀ, ਨਾ ਸੁਖ, ਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਨਾ ਮਿੱਤਰ। ਧੁੰਧੂਕਾਰੀ ਘਰ 'ਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਪੰਜ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਦਾ, ਮਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਲਾਲਚ 'ਚ ਭਟਕਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਧੁੰਧੂਕਾਰੀ, ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ 'ਚ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਗਹਣੇ ਲੈਣ ਲਈ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਇधर-ਉਧਰ ਤੋਂ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਘਰ ਆਇਆ ਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹਤੀਆਂ ਨੇ ਵਧੀਕ ਦੌਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਰੋਜ਼ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਫੜ ਲਵੇਗਾ।" "ਦੌਲਤ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਚੁਪਚਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਈਏ।" ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਉਹਤੀਆਂ ਨੇ ਧੁੰਧੂਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਰਿਆ, ਦੌਲਤ ਲੈ ਲਈ, ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਗਲ 'ਚ ਫੰਨ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਹਤੀਆਂ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ; ਅੱਤ ਦਰਦ ਨਾਲ, ਧੁੰਧੂਕਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਖੱਡ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਾਜ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਚਲਿਆ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹਤੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਉਹ ਇਸ ਸਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਦੌਲਤ ਦੀ ਲਾਲਚ 'ਚ।" ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁਰੀਆਂ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੋ ਮੂਰਖ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ।