ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ, ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੁਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਅਦਬੁਤ ਖੇਡ ਵਾਲੇ, ਅਗਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਖੁਦ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਉਨਚਾਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕংস ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਅਸਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਘਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ, ਜੋ ਖੁਦ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਰਭਾਗਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਦੁਖ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉੱਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀਹ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ—ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ—ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਧ ਰਹੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘਿਰਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਇਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸ਼ੀਕ੍ਰਿਤ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਭਾਰ ਵਜੋਂ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਇਹ ਫੌਜਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ ਹਨ, ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ; ਪਰ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲੈਣਗਾ।" "ਮੇਰੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣਾ, ਸਤਜਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ।" "ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦਾ ਐਸਾ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਦੋ ਰਥ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਪੂਰੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰੇ। ਅਤੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਉਤਰੇ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਯਾਦਵਾਂ 'ਤੇ ਆਈ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇਖੋ; ਹੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਰਥ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨਪਸੰਦ ਹਥਿਆਰ ਹਨ।" "ਸਚਮੁਚ, ਇਸੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸਤਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ: ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ, ਜੋ ਤੇਈ ਫੌਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹਟਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਹਰੀ, ਦਰੂਕਾ ਨੂੰ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾਕੇ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਇਸ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਕੰਪਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਨਿਕੰਮੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਰਮ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਲੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੂਰਖ—ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਕੁਟੁੰਬ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ ਨਹੀਂ।" "ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਲੜ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਰ्य ਦਿਖਾ; ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ।" ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਸੱਚਮੁਚ, ਵੀਰ ਕਦੇ ਸ਼ੇਖੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਰ्य ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।" ਫਿਰ, ਜਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੋ ਮਾਧਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾਂ, ਮਿਨਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾ ਲੋਕ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ—ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਅਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੀ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ—ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ—ਵੈਰੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਬਾਣ ਬਲੌਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਕੰਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਤੀਰ-ਕੁੰਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਕ੍ਰ ਹੱਥੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ; ਘੋੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ گردਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਝੰਡੇ, ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹ, ਜੰਗਾ ਅਤੇ گردਨ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰੇ ਪਰੇ ਪਏ ਹਨ। ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖੋਪੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਕਛੂਏ ਵਾਂਗ ਧੜ, ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਯੋਧੇ ਪਏ ਹਨ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਭਵਰ ਗੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਹੀਰੇ, ਮੋਤੀ, ਗਹਣੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਅਮਾਪ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਡਰਪੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਤੇ ਦਲੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਯੋਧੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਤ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਸੀਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਮਾਨਵਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਕਥਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਰਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਹਾਂਵੀਰ ਸੀ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਦੂਜੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੁਟਕੇ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ, ਜੋ ਹੀਰੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਣਨਯੋਗ ਸੀ, ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਆ; ਤਪ ਕਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਅਰਥ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਹਾਰ ਉਸ 'ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਬਰਹਦ੍ਰਥ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਣਦੇਖਿਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਗਧ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੁਕੁੰਦ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼, ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਰਥੀਆਂ, ਭਟਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।