ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ—even ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਸਦਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਨਿਭਦਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਛੱਡੋ। ਹਰ ਜੀਵ ਇਕੱਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਧਨ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਨ ਅਕਲ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੋਂਕਾਂ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਝੂਠੀ ਆੜ ਲੈ ਕੇ ਪਾਣੀ ਚੁੱਸ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਕਲ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਧਰਮੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਉਸਨੂੰ ਅਧੂਰੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਨ ਜੋੜਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਮੁੰਹ ਮੋੜ ਕੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਪਨਾ, ਮਾਇਆ ਤੇ ਭਰਮ ਹੀ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਜਾਣ, ਤੇ ਸਮ-ਭਾਵੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਬਾਤਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਰੱਜਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਰਮਰਤੁਣ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਰੱਜਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਹੇ ਸੁਜਨ, ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਆਖਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਟਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖ? ਉਹ ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਉਤਰੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਚਿੰਤਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਦੇ, ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ, ਫਿਰ ਆਪ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਗਮ ਲੀਲਾ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ, ਜਦ ਯਾਦਵ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਵਲੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਖੁਦ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੇ ਉਨੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਗਲੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ, ਅਸਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਕੰਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸੋਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਗ਼ਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲੈ। ਉਹ ਵੀਹ ਅਕਸ਼ੌਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵੱਧ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਤਰੇ, ਆਪਣੇ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਇਸ ਫੌਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਿੱਤੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਫੌਜਾਂ, ਜੋ ਅਕਸ਼ੌਹਣੀਆਂ ਵਿਚ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ—all ਨਸ਼ਟ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ—ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣਾ, ਧਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ, ਤੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨਾ। ਹੋਰ ਵੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਜਦ ਜਦ ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।” ਜਦ ਗੋਵਿੰਦ ਅਜਿਹਾ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੋ ਰਥ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਾਰਥੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਉਤਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵੀ ਆਪੇ ਹੀ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਨ, ਦੇਖੋ, ਯਾਦਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈ ਇਹ ਵਿਪਤਾ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵ! ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਤੇਈ ਅਕਸ਼ੌਹਣੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਜਨਮੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮ-ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਦਰੂਕਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਰਥ ਚਲਾਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਤੇ ਕੰਬਾਹਟ ਵੱਸ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਤੂੰ ਨੀਚਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਚ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਹੈਂ, ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਲੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੂਰਖ—ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਕੁਲ-ਨਾਸ਼ਕ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜ, ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿਖਾ; ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਜਾ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸੱਚੇ ਵੀਰ ਕਦੇ ਵੱਡੀ-ਵੱਡੀ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਜੋ ਡਰ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ।” ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਮਾਧਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਮਹਿਲਾਂ, ਕਿਲਿਆਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਰੀ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗਰੁੜ ਤੇ ਤਾਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਤੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਹਰੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਤੀਖੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਟੰਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਤਰਕਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੱਥੋਂ ਹਟਿਆ ਨਹੀਂ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਕੇ ਉਹ ਢੇਰ ਹੋ ਗਏ; ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਕੱਟੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਰਥਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਝੰਡੇ, ਸਾਰਥੀ ਤੇ ਮੁਖੀ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਗਲ ਕੱਟਵਾਏ ਹੋਏ ਵਿਖੇ ਪਏ ਸਨ। ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿ ਪਈਆਂ, ਜੋ ਹੱਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਪੜੀਆਂ, ਤੇ ਕਚੂਆ-ਵਾਂਗ ਧੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਯੋਧੇ ਪਏ ਸਨ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜਲਕੰਬੀਆਂ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਝੰਡ ਨਾਲ ਰੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਭਿਆਨਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਭਵਰਾਂ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਰਤਨ, ਮੋਤੀ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ, ਡਰਪੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ, ਤੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਧੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਵਤਾਰ-ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਖਾਈ।