ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਔਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਧੁੰਧੁਲੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਧੁੰਧੁਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ ਹੈ, ਆਤ್ಮਦੇਵ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਆਤਮਦੇਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ, ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮੰਗਲ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਧੁੰਧੁਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ, ਜਿਸਨੇ ਹੁਣੇ ਬੱਚਾ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਇਥੇ ਲਿਆਓ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਏਗੀ।" ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਮਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਗਾਂ ਵੀ ਇਕ ਸੋਹਣੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਬਛੜੇ ਨੂੰ ਜੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਤਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਇਹ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਚਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਆਤਮਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਿਅਕੁਲ ਸੁੱਖ ਆਇਆ ਹੈ—ਗਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਬੱਚਾ ਜੰਮਿਆ ਹੈ। ਭਾਗ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੁਪਤ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਕੰਨ ਗਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਉਹਨੂੰ "ਗੋਕਰਨ" ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਗੋਕਰਨ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਬੁਰੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਾ ਤਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਚਿਤਾ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਅਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ, ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਚੋਰ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਸੀ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਾੜ ਦੇਂਦਾ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਹਿੰਸਕ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ, ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਫੰਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਉਡਾ ਦਿੰਦਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।" ਉਹ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ, "ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਰਹਾਂ, ਕੌਣ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ? ਮੈਂ ਇਹ ਦੁਖੀ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਕਿੰਨੀ ਮਾੜੀ ਹੈ!" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੋਕਰਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ। "ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ਼ਵੰਤ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਆਖਰ, ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ; ਖੁਸ਼ੀ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਵੈਰਾਗੀ ਨੂੰ ਹੈ ਜੋ ਇਕੱਲਾਪਨ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੂੜਤਾ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮੋਹ ਰੂਪ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੇ। ਇਹ ਮੋਹ ਨਰਕ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਜਾਵੇਗਾ—ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਮੋਹ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹਾਂ, ਲੰਗੜਾ, ਕਪਟੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।" "ਇਸ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇ। ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਮਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਦੇਖ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਦਾ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਤੇ ਚੰਚਲ ਹੈ—ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਰੱਖ। ਸਦਾ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਅਭਿਆਸ ਕਰ, ਸੰਸਾਰਕ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦੇ, ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਤਿਆਗ ਦੇ। ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇ, ਸੇਵਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਸੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਪਾਠ ਰਾਹੀਂ, ਉਸਨੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਅਤੇ ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਵੱਸਿਆ। ਆਤਮਦੇਵ ਗਿਆਨ, ਧਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰੱਥ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਣ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਪਿਤਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਿਆ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਾਰਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਧਨ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ!" ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਕਰ ਬੈਠੀ। ਗੋਕਰਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਖ ਸੀ, ਨਾ ਸੁੱਖ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਨਾ ਮਿੱਤਰ। ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਪੰਜ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਬੜੇ ਹੀ ਕਰੂੜ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਬੈਠਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹਨਾਂ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਧੁੰਧੁਕਾਰੀ, ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਨ ਲੈਣ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰੋਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਦੇਖਿਆ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਇਹ ਰੋਜ਼ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਇਸਨੂੰ ਪਕੜ ਲਵੇਗਾ।" "ਰਾਜਾ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਮਾਰ ਦੇਈਏ।" ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਰਿਆ, ਧਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਉਸਦੇ ਗਲੇ 'ਚ ਫੰਦਾ ਪਾ ਕੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਪਰ ਜਦ ਤੁਰੰਤ ਮੌਤ ਨਾ ਆਈ, ਉਹ ਘਬਰਾ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਅੰਗਾਰੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ; ਅੱਗ ਦੀ ਤੀਬਰ ਜਲਨ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਗਈਆਂ; ਇਹ ਰਾਜ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ।