ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁੰਤੀ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਣੀ ਭੇੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋਈ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁੱਖੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੀ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਣਗੇ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚੋਂ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ! ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਹੈਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।" ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਭੈ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ! ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਯੋਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਪਰ-ਦਾਦੀ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।" ਇਸ ਵੇਲੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਵਿਦੁਰਾ, ਜੋ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਬੰਧੀ ਤਰਕ ਦੇ ਕੇ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜਾ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਗਿਆ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਪਾਂਡੂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਪਰਾਏ ਵਿਚ ਭੇਦ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਮਤਾ ਰੱਖ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਲਈ ਸਾਥ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ! ਪ੍ਰਾਣੀ ਇਕੱਲਾ ਜੰਮਦਾ ਤੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਦਨ੍ਹਿਆਈ ਨਾਲ ਦੌਲਤ ਕਮਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਮੂਰਖ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੋਂਕ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਵਨ, ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਪ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਤੱਬ ਤੋਂ ਮੁੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੁਪਨਾ, ਮੋਹ ਤੇ ਭਰਮ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਜਾਣ, ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ।" ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਾਤਾਂ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਰੱਜਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਰੱਜਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਹੇ ਸੁਜਨ, ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਿਰਦਾ ਪੂਤਰ-ਮੋਹ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਹੈ।" "ਕੌਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਛਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਆਇਆ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਚਿੰਤਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਵਿਚ ਆਪ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੇਲ ਅਕਥ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਾਦਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਿਆ।" ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉਨੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਸਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਕংস ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਘਰ ਗਈਆਂ।" ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ, ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵੀਹ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਨੀਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਥੁਰਾ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। "ਮੈਂ ਇਸ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਵਜੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਨੀਆਂ ਫੌਜਾਂ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ ਆਦਿਕ ਨਾਲ, ਨਸ਼ਟ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਏਗਾ।" "ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ—ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣਾ, ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ, ਤੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ। ਧਰਮ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਦ-ਜਦ ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਜਦ ਗੋਵਿੰਦ ਇਹ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੋ ਰਥ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਪੂਰੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਤੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਤਰੇ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵੀ ਉਤਰੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ! ਯਾਦਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈ ਆਫ਼ਤ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਇਹ ਰਥ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵੀ ਆ ਗਏ ਹਨ।" "ਇਸੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ—ਇਹ ਤੇਈ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਨੀਆਂ ਫੌਜਾਂ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਨ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਾਰਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਯੋਧੇ ਸਨ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲੇ। ਹਰੀ, ਦਰੂਕਾ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣਾ ਸ਼ੰਖ ਵੱਜਾਇਆ; ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਡਰ ਤੇ ਕੰਪਨ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਲੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੂਰਖ! ਚਲਾ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੁਟੰਬ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।