ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁੰਤੀ ਜੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਮਾਧਵ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਹਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਣੀ ਭੇੜਿਆਂ ਵਿਚ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੀ ਹਾਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਨਾ ਦੇਣਗੇ। ਕੁੰਤੀ ਜੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ: "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ! ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਤਮਾ! ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ! ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਓ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਹੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ: "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਯੋਗ ਦਾ ਆਧਾਰ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਕੁੰਤੀ ਜੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਪਰਦਾਦਾ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਦੁਰ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸੰਤੁਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ (ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ) ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜਦਰਬਾਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਵਿਚਿੱਤਰਵੀਰਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੈਂ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਿਆਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਰਹਿ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੇ ਵਧਾਈ ਮਿਲੇਗੀ।" "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਵੱਖਰਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਸਮਾਨ ਰਹਿ। ਇੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਜੀਵ ਅਕੇਲਾ ਜੰਮਦਾ ਤੇ ਮਰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਅਕੇਲਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਨ ਅਨੈਤਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੋਂਕਾਂ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਚੁੰਸ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨੈਤਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ, ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਪ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਜਗਤ ਸੁਪਨਾ, ਮਾਇਆ ਤੇ ਭਰਮ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ, ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਬਣ।" ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਦਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੌਤ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਵੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਟਿਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਵਿਸ਼ ਵਿਚ ਮਨ ਬੇਚੈਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਠਹਿਰਦੀ ਨਹੀਂ।" "ਭਲਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਟਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਰਚਦਾ, ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦਾ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਅਚਿੰਤਯ ਲੀਲਾ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਖੇਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੰਨਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਯਾਦਵ (ਅਕਰੂਰ), ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਮੁੜ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਵਲੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉਨੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਜੋ ਕਂਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜਰਾਸੰਧ, ਜੋ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਅਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਦੁਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵੀਹ ਅਕਸ਼ੌਹਣੀਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਫੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਧਦੀ ਫੌਜ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਡਰ ਦੇਖਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਇਸ ਫੌਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭਾਰ ਵਜੋਂ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਫੌਜ ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਸ਼ੀਕ੍ਰਿਤ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰੇਗਾ।" "ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ ਹੈ: ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ, ਸੱਜਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ। ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜਦ ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੋ ਰਥ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸਾਰਥੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆ ਗਏ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਸਂਕਰਸ਼ਣ (ਬਲਰਾਮ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਵੇਖੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਯਾਦਵਾਂ ਤੇ ਆਈ ਇਹ ਵਿਪਤਾ; ਇਹ ਰਥ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਆ ਗਏ ਹਨ।" "ਅਸਲ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਜੰਮੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੱਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ; ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ, ਜੋ ਤੇਈ ਅਕਸ਼ੌਹਣੀਆਂ ਫੌਜ ਹੈ, ਹਟਾਉ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਦਾਸ਼ਾਰਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਇਕ ਛੋਟੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਹਰੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਰਥੀ ਦਰੂਕ ਨਾਲ, ਰਥ ਚਲਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਡਰ ਤੇ ਕੰਪਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਹਾਣੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।