ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ—ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ, ਹੋਰ ਕਈ ਕੁਕਰਤਾਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਆਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਜੂ ਹੰਝੂ ਭਰ ਆਏ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ। ਉਹ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਭੈਣਾਂ, ਭਤੀਜੇ, ਭਾਬੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ?" ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੀੜ ਭਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਮੇ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ-ਮਾਂਸੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣੀ ਭੇੜਿਆਂ ਵਿਚ, ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕੰਵਲ-ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਆਈ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਪਰ-ਦਾਦੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।" ਵਿਦੁਰ, ਜੋ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਵਿਚ ਨਿਰਪੱਖ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਵਜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੋ ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਪਾਂਡੂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਰਾਜ-ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਖੇਗਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹੇਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੇਗੀ।" "ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰੇਗਾ, ਤੂੰ ਨਿੰਦਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹੋ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਸੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।" "ਜੀਵ ਇਕੱਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਕੱਲਾ ਮਰਦਾ ਹੈ; ਇਕੱਲਾ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕੱਲਾ ਮੰਦੇ ਦਾ ਵੀ।" "ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਹੋਰ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੋਂਕਾਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਭਾਨੇ ਪਾਣੀ ਚੁਸ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਦੌਲਤ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਅਧੂਰੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਪਾਪ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਕਲਮੰਦੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਕੜੇ ਵਜੋਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਪਨਾ, ਮਾਯਾ, ਭਰਮ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ।" ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਬਾਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਤ ਲੋਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਦਿਲ ਵਿਚ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਵਿਸ਼ ਵਿਚ ਬੇਚੈਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।" "ਕੌਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਛਾ ਨੂੰ ਪਲਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖ? ਉਹ ਜੋ ਯਦੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ।" "ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਜੋੜ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਦੇ, ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਅਗਮ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੰਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਯਾਦਵ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਮੁੜ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।" "ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲੀ ਸਕੰਧ ਦੀ ਚਉਨਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਸਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਕংস ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।" "ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜਰਾਸੰਧ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਆਪਣੇ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ।" "ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਦੁਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।" "ਉਹ ਵੀਹ ਅਕਸ਼ੋਹਿਨੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਅਕਸ਼ੋਹਿਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਥੁਰਾ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।" "ਉਹ ਫੌਜ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਧਦੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘਿਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ।" "ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ, ਥਾਂ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ।" "ਮੈਂ ਇਸ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਫੌਜਾਂ, ਜੋ ਅਕਸ਼ੋਹਿਨੀਆਂ ਵਿਚ ਗਿਣੀਆਂ, ਸਿਪਾਹੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ—ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰੇਗਾ।" "ਇਹ ਮੇਰੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ—ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣਾ, ਧਰਮਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ।" "ਮੈਂ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜਦ ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ।" "ਜਦ ਗੋਵਿੰਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੋ ਰਥ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ, ਪੂਰੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ।" "ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—" "ਵੇਖੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਯਾਦਵਾਂ 'ਤੇ ਆਈ ਆਫ਼ਤ; ਹੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਹ ਰਥ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਹਥਿਆਰ ਸਮੇਤ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਪੰਥੀ ਪੰਥੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ।