ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਧਵ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਵਹੁਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੀਆਂ ਵਿਰਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਧਵ ਦਾ ਮਨ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਹ ਬੋਲ ਉਚਾਰੇ। ਉਧਵ ਨੇ ਸੋਚਿਆ—ਇਹ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਡੂੰਘਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗਾ ਜਨਮ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਉਧਵ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਧਾਰਨ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ-ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਲਟ ਗੋਪੀਆਂ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਹੈ! ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਮੂੜ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਉਧਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰੋ, ਇਹ ਅਤਿ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ, ਕਮਲ-ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਤਾਂ ਰਾਸ ਮਹੋਤਸਵ ਵੇਲੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।” ਉਧਵ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, “ਹੈ ਰੱਬਾ! ਕਾਸ਼ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਾਸ ਦਾ ਤਿੰਨਾ, ਬੂਟਾ ਜਾਂ ਝਾੜੀ ਹੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਚਰਨ-ਰਜ ਮਿਲ ਸਕੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਣਾ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਪਈਆਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਵੈਦ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਉਧਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਲਏ।” ਉਧਵ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਨੰਦਾ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਧਵ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਯਸ਼ੋਦਾ, ਨੰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਚਲਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਨੰਦਾ ਆਦਿਕ ਗਵਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਭਰਕੇ, ਉਧਵ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਡਾ ਮਨ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਸਾਡੀ ਬੋਲੀ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰੇ, ਤੇ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਸਦਾ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਹੋਵੇ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਭਾਵੇਂ ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਭੇਜੇ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਸਾਡੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ, ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਰਾਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਵਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਭਗਤੀ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਉਧਵ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਧਵ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੁੜ ਮਥੁਰਾ ਲੌਟ ਆਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ। ਉਧਵ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਸੁਦੇਵ, ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਸਭ ਦੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਕੁਬਜਾ (ਸੈਰੰਧ੍ਰੀ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸਦੇ ਘਰ ਗਏ। ਉਸਦਾ ਘਰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਝੰਡੇ, ਛੱਤਰੀਆਂ, ਬਿਸਤਰੇ, ਅਸਨ, ਸੁਗੰਧੀ ਦੀ ਧੂਪ, ਚਮਕਦਾਰ ਦੀਵੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਇਤਰ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਤਾਂ ਕੁਬਜਾ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਯੋਗ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਚੂਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਉਧਵ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਅਸਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਲੋਕ-ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਰੰਤ ਸੁੰਦਰ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਬਜਾ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸੁਗੰਧੀ ਲਾ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਇਤਰ ਲਾ ਕੇ, ਪਾਨ ਚਬਾ ਕੇ, ਮਾਧਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਜ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਲਜਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਝਿਜਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਲਾਇਆ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਮਲ ਕੇ ਦੂਰ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਪਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪਰ ਅਤਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਕੁਬਜਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਵਰ ਮੰਗਿਆ—“ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹੋ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।” ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਧਵ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਆਦਰਯੋਗ ਨਿਵਾਸ ਵਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਨ-ਭਾਵਣੀ, ਪਰ ਚੰਗਿਆਈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੰਗ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਲ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਧਵ, ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਅਕਰੂਰ ਦੇ ਘਰ ਗਏ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਇਜਤਦਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਕਰੂਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸਾਡੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਮਾੜਾ ਕੰਸ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਲ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਤੇ ਸਰੂਪ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਬਣਾਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।” “ਜਿਵੇਂ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਆਪ-ਆਧਾਰੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੁਣਾਂ—ਰਜ, ਤਮ ਤੇ ਸਤ—ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਨਾਸ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ।” “ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸੀਮਾ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਅੰਤਰ-ਭੇਦ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਨ ਹੈ, ਨਾ ਮੋਖਸ਼—ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੇਦਕ ਰਸਤਾ ਝੂਠੀਆਂ ਮਤਾਂ ਤੇ ਅਸਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸਤਗੁਣ ਨਾਲ, ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਸਮੇਤ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ, ਵੈਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ। ਅੱਜ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਜੀਉਣਾ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆ, ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ।” “ਕਿਹੜਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਆਸਰਾ ਲਵੇਗਾ? ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਣੀ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲਾਭ-ਹਾਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੁਕਤਾ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।