ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਦਧਵ ਜੀ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਾਢ ਵਿਛੋੜੇ ਭਰੀ ਲਗਨ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਵਾਦਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਖਾ: "ਹੇ ਗੋਪੀਆਂ! ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਧੰਨ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭਾਵ, ਤਪ, ਯਜ, ਪਾਠ, ਅਧਿਐਨ, ਸਯਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਉਪਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹੋ ਭਗਤੀ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤੀ, ਸਰੀਰ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ, ਘਰ-ਦੁਆਰ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਹੇ ਵੱਡੇ ਸੁਭਾਗ ਵਾਲਿਓ! ਤੁਸੀਂ ਵਿਛੋੜੇ ਰਾਹੀਂ ਜੋ ਪੂਰਨ ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਵਲੋਂ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ: 'ਮੇਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜੀ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਵਾਯੂ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੀ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੰਚਾਲਨ ਤੇ ਲਯਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਗਿਆਨ ਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ, ਵਿਅਕਤ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਪਨ, ਸੁਤ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਝੂਠੇ ਹਨ, ਉਸ ਮਨ ਨੂੰ ਸਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਸਦਾ ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਰਹੋ। ਇਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਪਦੇਸ਼, ਯੋਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰਾਗ, ਤਪ, ਸਯਮ ਤੇ ਸਚਾਈ ਰੂਪ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਂਗ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਪਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਨੇੜੇ ਲਿਆਓ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਦੂਰ ਹੋਣ ਤੇ ਦਿਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਇੰਨਾ ਅਭਿਵੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਮੈਨੂੰ ਲਾ ਕੇ, ਹੋਰ ਸਭ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੋਗੇ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ। ਜੋ ਧਨਵੰਤ ਹਨ, ਉਹ ਗੋਪੀਜੀਆਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਗੋਪੀਆਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿਰਹ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਉਦਧਵ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬੋਲੀ: "ਸਾਡਾ ਭਾਗ ਜਾਗਿਆ ਕਿ ਦੁਸ਼ਟ ਕংস, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਅਚੁਤ, ਸਾਡੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ ਨਾਲ ਹਨ। ਦੱਸੋ, ਕੀ ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਲਜਜਤ ਭਰੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ? ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਤੇ ਚਲਾਕ ਅਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਨਾ ਹੋਣ? ਕੀ ਉਹ ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ, ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਕੰਵਲ, ਜਾਸਮਿਨ ਅਤੇ ਚੰਦਨੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਰਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਚਦੇ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ? ਕੀ ਦਸ਼ਾਹਰ੍ਹਾ ਵੰਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਗੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਫਿਰ ਜੀਉਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਮੀਂਹ ਪਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਆਉਣਗੇ? ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ, ਅਣਜਾਣ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਕਿਸ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਫਿਰ ਵੀ, ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤਾਂ ਉਮੀਦ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਗਲਾ ਵਿਸ਼ਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਆਸ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਦੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਵਾਂਸਲੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਚੁੰਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਵਾਸ ਸਦਾਈ ਸਾਨੂੰ ਨੰਦਨੰਦਨ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਚਾਲ, ਹਾਸਾ, ਖੇਡੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਲੈ ਗਏ ਹਨ—ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਭੁਲਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਹੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਸਾਡੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਬਾਰ ਲਓ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ!" ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉਦਧਵ ਜੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ। ਉਦਧਵ ਜੀ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਉੱਥੇ ਰਹੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਘਟਾਉਂਦੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਸੁਣਾਂਦੇ ਤੇ ਪੂਰੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਦਧਵ ਜੀ ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਨੰਦ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਉਦਧਵ ਜੀ ਜਦ ਨਦੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਜਦ ਉਦਧਵ ਜੀ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਗਾਢ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਇਹ ਗੋਪੀਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਡੂੰਘਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਭਗਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੁਣਨ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ, ਆਮ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਹੈ! ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੋ ਅੰਞਾਣ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਿੱਤਰ! ਇਹ ਪ੍ਰਗਾਢ ਪ੍ਰੇਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮਾਨੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਵੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਰਾਸ ਮਹੋਤਸਵ 'ਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਸ਼! ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਘਾਹ, ਬੂਟੀ, ਲਤਾ ਜਾਂ ਔਸ਼ਧੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮਿਲੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰ-ਵਾਰ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲ ਪਈਆਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਵੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਦਧਵ ਜੀ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ, ਤੇ ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਈ।