ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧੁੰਦਹੁਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਈ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਸੀ, ਜੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲਣ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਿੰਜਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਚਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਪੈਟੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਜੇ ਬੱਚਾ ਆੜਾ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਿਆਨਕ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਮੈਂ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਾਂ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਹੌਲੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ ਸਾਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਲੈ ਲਵੇਗੀ; ਸੱਚਾਈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆਦਿ ਦੇ ਵਚਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਫਲ ਖਾ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਫਲ ਖਾ ਲਿਆ।” ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਈ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਧੁੰਦਹੁਲੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, “ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ।” ਉਹ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਖ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਭੈਣ?” ਭੈਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਾਂ; ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗੀ।” “ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਝੂਠ ਕਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ; ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਧਨ ਦੇ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਬੱਚਾ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ।” “ਲੋਕ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਛੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਲਾਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਰੋਜ਼ ਆ ਕੇ।” “ਹੁਣ, ਪਰਖ ਲਈ, ਫਲ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਇਆ।” ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੱਚਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਧੁੰਦਹੁਲੀ ਨੂੰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਧੁੰਦਹੁਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ ਹੈ; ਸਭ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ ਹੈ, ਆਤਮਦੇਵ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ; ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮੰਗਲਗਾਨ ਤੇ ਵਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਪੈਟ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਦੁੱਧ ਨਿਕਾਲ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?” “ਪਰ ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਘਰ ਰੱਖੋ—ਉਹ ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇਵੇਗੀ।” ਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤਾ; ਮਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਗਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬਛੜਾ ਜਨਮਿਆ—ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ, ਦਿਵ੍ਯ, ਨਿਰਮਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਚੰਭੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਕੱਠ ਹੋਏ। ਹੁਣ, ਆਤਮਦੇਵ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਆਈ: ਗਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚਾ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਾ ਸੀ। ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਰਾਜ਼ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕਿਆ; ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੋਕਰਨ ਰੱਖਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਗੋਕਰਨ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਉਣ-ਅਣ ਕਰਦਾ, ਅਣਉਚਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ, ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਗਲਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਸਤੂਆਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ। ਉਹ ਚੋਰ ਸੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਸੀ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਲਈ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਸੀ, ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਦਾ, ਗਰੀਬ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਫੰਨ ਰੱਖਦਾ, ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ। ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਰਾਸਤੀ ਧਨ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ; ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਲੈ ਲਏ। ਉਸ ਦਾ ਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਿਤਾ, ਹੁਣ ਗਰੀਬ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਇਆ, “ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬੁਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।” “ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਰਹਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਕੌਣ ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ? ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ—ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਕਿੰਨੀ ਮੰਦ ਹੈ!” ਫਿਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਗੋਕਰਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਇਆ। “ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਸਾਰ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸ ਦਾ ਧਨ, ਕਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਦਾ ਜਲਦਾ ਹੈ?” “ਇੰਦਰ ਲਈ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਈ; ਸੁਖ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਵੈਰਾਗੀ, ਇਕੱਲਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਲਈ ਹੈ।” “ਅਗਿਆਨਤਾ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਲਗਾਵ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੇ; ਭਟਕਾਉਣ ਨਾਲ ਨਰਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ—ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ।” ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੱਸ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?” “ਮੈਂ ਲਗਾਵ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ, ਹਨੇਰੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਲੰਗੜਾ, ਝੂਠਾ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ—ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲੈ।” “ਇਸ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ, ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲਗਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਆਦਿ ਲਈ ਮਮਤਾ ਛੱਡ; ਦੇਖ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਦਾ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਨਸ਼ਵਾਰ ਹੈ—ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖ।” “ਸਦਾ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਅਭਿਆਸ ਕਰ, ਸੰਸਾਰੀ ਕਰਮ ਛੱਡ, ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡ; ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਛੱਡ, ਤੇ ਸੇਵਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਸਠੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਪਾਠ ਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕੜੀ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਸਮੇਤ, ਵਿਖੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਗਿਆਨ, ਧਨ, ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਗਰੂਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ। ਜਦ ਪਿਤਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਧੁੰਦੁਕਾਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਾਰਿਆ: “ਦੱਸ ਕਿ ਧਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਸੱਟ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ!” ਮਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਲਿਆ।