ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਗਤ ਵਿਚ ਦੋਸਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਜਾਂ ਮਕਸਦ ਦੇ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਾਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ—ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦ ਤੱਕ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੁ ਕੋਲੋਂ ਗਿਆਨ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਆਪਣੇ ਦੱਖਣਾ ਲੈ ਕੇ ਰੁਖਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਫਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਹਿਮਾਨ ਭੋਜਨ ਕਰ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਿਰਣ ਸੜੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਸਾਰੇ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੁਨੀਆਵੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਜਦ ਉਦ੍ਧਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦੂਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਕਰਤਬ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਕ ਗੋਪੀ ਨੇ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਤਲਪ ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਦੂਤ ਸਮਝ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਗੋਪੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਓ ਮੱਖੀ, ਝੂਠੇ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਮੇਰੀ ਵੈਰੀ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਛੁਹ। ਤੇਰੇ ਮੁੱਛਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪਰਾਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਾ, ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੇ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈਂ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਨ ਯੋਗ।" "ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚਖਾ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਪਦਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?" "ਤੂੰ, ਛੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਇੱਥੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਜਾ, ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" "ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਨਟਖਟ ਭਵਨੀਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਂ, ਬੜੀ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਹਾਂ; ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਬਦਨਸੀਬਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉੱਚਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲੈ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਮੰਨਾਉਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਏ, ਛੱਡ ਗਿਆ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰੀਏ?" "ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਦੁੱਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਲੀ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਬੱਸ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ; ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡਣੀਆਂ ਵੀ ਔਖੀਆਂ ਹਨ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੂੰਦਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਲੀਆਂ, ਉਹ ਦੁਲਤਾ ਵਿਚੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਕਈ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਕਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੀ ਬੁਲਾਹਟ ਸੁਣਦੇ ਚੂਜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਮੂਰਖ ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਾਂ, ਹਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ। ਉਸ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਦਾ ਦਰਦ ਵਾਰ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਦੂਤ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾ।" "ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਕੀ ਤੂੰ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਲੱਭਣ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਆਦਰ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਛੱਡਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ?" "ਕੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਸਾਡੇ, ਆਪਣੇ ਦਾਸੀਆਂ, ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸੁਗੰਧੀ ਬਾਂਹ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੇਗਾ?" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਦ੍ਧਵ ਨੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੀ ਤਲਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: "ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਵ੍ਰਤ, ਤਪ, ਯੱਗ, ਜਪ, ਅਧਿਐਨ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਉਪਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤੀ, ਸਰੀਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਘਰ—all ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।" "ਇਹ ਜੋ ਪੂਰਨ ਲੀਨਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਵਿਛੋੜੇ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗੁਪਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣੋ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਤੱਤ—ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ—ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਮੈਂ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਾਂ।'" "'ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਰਚਨਾ, ਸੰਹਾਰ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'" "'ਆਤਮਾ ਗਿਆਨਮਈ, ਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਰਾਲਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਪਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁੱਤੀ, ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।'" "'ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਝੂਠੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰ, ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਰਹੋ।'" "'ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਪਦੇਸ਼, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਮੱਤ ਹੈ: ਤਿਆਗ, ਤਪ, ਸੰਯਮ ਤੇ ਸੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।'" "'ਹਾਂ, ਮੈਂ—ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ—ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦਿਸਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਲੀਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕੋ।'" "'ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਦੂਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨੇੜੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦਿਲ ਇੰਨਾ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।'" "'ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਆਸਰੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਲਵੋਗੇ, ਤਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।'" "'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਸ-ਨ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।'" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦ੍ਧਵ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਆਦਰ ਪੂਰਵਕ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਕਮਸਾ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" "ਓ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਾਜ਼ਵਾਨ, ਲਜਜਤ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਬਾਰਿਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੋਹਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ?" "ਓ ਮਾਣਯੋਗ, ਕੀ ਗੋਵਿੰਦ, ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਨੂੰ—ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ—ਕਦੇ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਉਹ ਰਾਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਕਮਲ, ਚੰਬੇ ਅਤੇ ਚੰਦਨੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਿਚ, ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਵਿਚ ਰਸਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਾਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਸੀ?" "ਕੀ ਦਸ਼ਾਹਰ੍ਹਾ ਵੰਸ਼ੀ ਆਦਮੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਆਏਗਾ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੀਵੰਤ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰਾ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਵੇਗਾ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਵਿਰਹ ਵਿਆਥਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਲਗਨ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲੋਂ ਆਇਆ ਆਤਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲਈ ਵੱਸ ਗਿਆ।