ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਸੁਣਦੇ, ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਂ ਨਵਾਂ, ਹਾਲ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ, ਚਲਦਿਆਂ ਜਾਂ ਠਹਿਰਿਆਂ, ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ—ਅਸਲ ਅਟੱਲ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਵਾਸਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੰਦਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਰਾਤ ਭਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਸਵੇਰੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਆਲਣਾਂ ਉਠੀਆਂ, ਦੀਵੇ ਵੇਖੇ, ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਦਹੀਂ ਮਠਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਈਆਂ ਤੇ ਹਾਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਰੱਸੀਆਂ ਖਿੱਚਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਰ, ਛਾਤੀ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਗਲ੍ਹਾ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਲਾਲ ਕੁੰਕਮ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ। ਦਹੀਂ ਮਠਣੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਏ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਨੰਦਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰਥ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਰਥ ਹੈ?" "ਕੀ ਅਕ੍ਰੂਰ ਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਜੋ ਕਾਂਸ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਲੈ ਗਿਆ?" "ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰੇਗਾ?" ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਦਧਵ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਆ ਗਿਆ। ਉਦਧਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਾਜ਼ਾ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ, ਚਿਹਰਾ ਖਿਲ੍ਹਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਮਾਲਕ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਲਈ ਕੋਈ ਪਿਆਰੀ ਵਸਤੂ ਕਰਨ।" "ਵਰਨਾ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਕਿ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ ਦਾ ਬੰਧਨ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਵੇ।" "ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਲਾਭ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਰਦ-ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਮਧੂਮੱਖੀ-ਫੁੱਲ ਵਿਚ।" "ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਵਾਇਫ਼ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਲੋਗ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਵਿਦਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ; ਪੰਡਿਤ ਦੱਖਣਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ।" "ਪੰਛੀ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਮੁਕ ਜਾਣ 'ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ; ਮਹਿਮਾਨ ਖਾਣ 'ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ; ਹਿਰਣ ਜੰਗਲ ਸੜ ਜਾਣ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ; ਪ੍ਰੇਮੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਸਦਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਦਧਵ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸੰਸਾਰੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਕਾਰਜ ਗਾ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਨਿਰਲੱਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀਆਂ। ਇਕ ਗੋਪੀ, ਇੱਕ ਮਧੂਮੱਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦੂਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀ: "ਹੇ ਮਧੂਮੱਖੀ, ਠੱਗ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਮੇਰੀ ਵਿਰੋਧਣ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਛੂਹ। ਉਸ ਦੇ ਹਾਰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨੋਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲੱਗੀ, ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਲੈ ਆ, ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮਖੌਲ ਯੋਗ।" "ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਫਿਰ ਮੋਹ ਲਾ ਕੇ, ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਦਮਾ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਚੋਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ?" "ਤੂੰ, ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲੀ, ਇੱਥੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਗੀਤ ਕਿਉਂ ਗਾ ਰਹੀ? ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਉਹ ਨੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।" "ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ, ਚਾਹੇ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਲਈ ਅਣਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਰੰਗ-ਬਦਲ ਕੇ ਠੱਗ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਹਮਤਨ-ਹਮਤਨ; ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਨਿਕੰਮੇ ਹੋਣ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈ, ਮਨ ਲੈਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਬੇ-ਫਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰੀਏ?" "ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਵਾਨਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਇਛਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਬਲੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਕਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਈ; ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਛੱਡਣੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਹਨ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਵੰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਗਰੀਬ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਕਈ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਠੱਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੇ ਚੂਜ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਾਂ, ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ ਲਗਦੀ ਚੋਟ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾ, ਹੇ ਦੂਤ!" "ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਭੇਜ ਕੇ? ਦੱਸ, ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਿੱਠਾ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਧੂ, ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਵਸਦੀ ਹੈ?" "ਕੀ ਉਹ ਉੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਤੇ ਗੋਆਲਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਸਾਡੇ ਬਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਦਾਸੀਆਂ ਬਾਰੇ, ਕਦੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਬਾਂਹ ਸਾਡੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖੇਗਾ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਦਧਵ ਨੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਲੋਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾ। ਉਦਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸੱਚਮੁਚ ਪੂਰਨ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਵਰਤ, ਤਪ, ਯਜ, ਪਾਠ, ਅਧਿਐਨ, ਸਯਮ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਤੁਾਡੇ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ।" "ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਤਰ, ਪਤੀ, ਸਰੀਰ, ਰਿਸ਼ਤੇ, ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।" "ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਲੀਨਤਾ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਵਿਛੋੜੇ ਰਾਹੀਂ ਆਈ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ।" "ਸੁਣੋ, ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਖ਼ਾਸ ਸੁਨੇਹਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਛੋੜੀ ਤੋਂ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਤੱਤ—ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ—ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਹਨ; ਮੈਂ ਹੀ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਤੱਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਾਂ।'" "'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੱਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ, ਰਚਣਾ, ਨਾਸ ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'" "'ਆਤਮਾ ਗਿਆਨ ਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ, ਵੱਖਰਾ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਪਰ ਮਾਯਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸੁਪਨ, ਸੁਤੀ ਤੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।'" "'ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਝੂਠ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖੋ, ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਰਹੋ।'" "'ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਪਦੇਸ਼, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਵੇਕ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਯੋਗ-ਵਿਦਿਆ ਹੈ: ਵਿਰਾਗ, ਤਪ, ਸਯਮ, ਤੇ ਸੱਚ, ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।'" "'ਜੇਕਰ ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ, ਦੂਰ ਜਾਪਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਰਹੋ।'" "'ਜਿਵੇਂ, ਜਦ ਪਿਆਰਾ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਉਸ 'ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਤਨਾ ਨੇੜੇ ਤੇ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਮਨ, ਸਰੀਰ, ਤੇ ਬੋਲ ਨਿਆਰਿਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਉਦਧਵ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੀਆਂ, ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਵੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।