ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਗੋਪਾਂ-ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਯਾਦ ਤੇ ਵਿਰਹ ਦੀ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਤਮਾ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਸੁਣਦੇ, ਪੁਰਾਣਾ, ਨਵਾਂ, ਚੱਲਦਾ ਜਾਂ ਅਡੋਲ, ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ—ਉਸ ਅਚੁਤ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ। ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ-ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ। ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਉੱਠ ਕੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਲੌਆਂ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਦਹੀਂ ਮਥਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਗਣਾਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਰੱਸਾ ਖਿੱਚਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ, ਗਲਾਂ, ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਗਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਲਾਲ ਕੁੰਕਮ ਲੱਗਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਹੀਂ ਮਥਣ ਦੀ ਧੁਨੀ 'ਚ ਮਿਲ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਦੀ ਅਸੁਭਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅੱਗੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰਥ ਵੇਖੀ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਰਥ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਅਕ੍ਰੂਰ ਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ ਜੋ ਕਮਸ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ? ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਾਡੀ ਕੀ ਤੋਭਾ ਕਰੇਗਾ?" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ, ਉਦਧਵ ਆਪਣੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਦਧਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਨਵੇਂ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਕਮਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਖਿੜਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਯਦੂਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈਂ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਛੱਡਣਾ ਤਾਂ ਸਾਧੂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਦੋਸਤੀ ਵੀ ਜਦ ਤੱਕ ਲਾਭ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਤਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਰਦ-ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਭੌਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਲਾਭ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵੈਸ਼ਿਆ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ, ਪ੍ਰਜਾ ਅਸਹਾਇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਦਿਆ ਲੈ ਕੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਪੰਡਤ ਦੱਖਣਾ ਲੈ ਕੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀ ਫਲ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਦਰੱਖਤ, ਮਹਿਮਾਨ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਘਰ, ਹਿਰਣ ਜੰਗਲ ਸੜ ਜਾਣ ਤੇ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਸਾਰੇ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਉਦਧਵ ਆਇਆ, ਅਸੀਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਰੋ ਪਈਆਂ।" ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਗੋਪੀ ਨੇ ਭੌਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਦੂਤ ਸਮਝ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਈ: "ਹੇ ਭੌਰੇ, ਠੱਗਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਮੇਰੀ ਵਿਰੋਧਣ ਦੇ ਚਰਣ ਨਾ ਛੁਹੀਂ। ਉਹਦੇ ਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪਰਾਗ ਤੇਰੇ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਜਾ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਉਹਨਾਂ ਅਹੰਕਾਰਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਤੇਰੇ ਯਾਦਵ ਮਾਲਕ ਦੀਆਂ ਰਸ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।" "ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਚਖਾਇਆ, ਮੋਹ ਲਿਆ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਪਦਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਉਸਦੇ ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀ ਹੋਏ, ਜਦ ਉਹ ਸਦਾ ਨਵੀਆਂ ਸਤਿ-ਸੁੰਦਰ ਵਧਾਈਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੋਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ?" "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਯਾਦਵ ਮਾਲਕ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ? ਜਾ, ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਨਾਰੀ ਉਸਦੇ ਵਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਚੰਚਲ ਭੌਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਚਰਣ ਹਟਾ ਲੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਬਣਾਕੇ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਵਣ-ਬਾਂਕੜੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਸੀਂ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਅਸਹਾਇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਬਲੀ ਵਰਗਾ ਮਹਾਂਵਲੀ ਵੀ ਉਸਦੇ ਹੱਥੀਂ ਫਸ ਗਿਆ। ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਮੁੱਕੀ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡਣੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਹਨ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਉਸਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਦੁੰਦਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਦਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਠੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਸਤਿਨਾਰੀਆਂ ਹਾਂ, ਉਸਦੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਾ, ਹੇ ਦੂਤ।" "ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਕੀ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈਂ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਜਿਸਦੇ ਹਿਰਦੇ 'ਚ ਵੱਸਦੀ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?" "ਕੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਮਾਪਿਆਂ, ਸੱਜਣਾਂ, ਗੋਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਸਾਨੂੰ, ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਸੁਗੰਧੀ ਬਾਂਹ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਰੱਖੇਗਾ?" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਦਧਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਵਿਰਹ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਜਗਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਧੰਨ ਹੋ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਰਤ, ਤਪ, ਯੱਗ, ਪਾਠ, ਅਧਿਐਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ—ਇਹ ਸਭ ਰਾਹੀਂ ਜਿਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲਦੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕismet ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੀ।" "ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਤਰ, ਪਤੀ, ਸਰੀਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਘਰ-ਬਾਰ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵਿਰਹ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ।" "ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਾਂਗਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।" "ਪ੍ਰਭੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।'" "'ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਰਚਦਾ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਤੇ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ ਹਾਂ।'" "'ਆਤਮਾ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਪਨ, ਸੁਤ, ਜਾਗਣ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'" "'ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਝੂਠਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖੋ, ਸਦਾ ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਰਹੋ।'" "'ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ—ਵੈਰਾਗ, ਤਪ, ਸਵੈ-ਸੰਯਮ, ਤੇ ਸੱਚਾਈ—ਇਹ ਸਭ ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ।'" "'ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ, ਜਦੋਂ ਦੂਰ ਦਿਸਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕੋ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਦਧਵ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਆਸ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।