ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਜੀ ਦੇ ਰੱਬੀ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਦ੍ਧਵ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਟ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਨੰਦ ਜੀ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਨਾਰਾਇਣ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਮੁਕੁੰਦ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਜਣਨੀ ਹਨ; ਇਹ ਜੀਵ ਅਤੇ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।” ਉਦ੍ਧਵ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, “ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ—even ਜੇ ਮਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ—ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ਸਵੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਨਵ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿਰਦਾ ਇੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ ਹੈ?” ਉਦ੍ਧਵ ਨੇ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, “ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਆਉਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣਗੇ। ਕਮਸਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵੇਲੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰੋ; ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੇਖੋਗੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਕੋਈ ਆਪਣਾ-ਪਰਾਇਆ, ਪ੍ਰੀਤ-ਅਪ੍ਰੀਤ, ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਨ-ਅਸਮਾਨ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਤਾਂ ਸਭ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਨਾ ਪਤਨੀ-ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਆਪਣਾ-ਪਰਾਇਆ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਜਨਮ—ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਖੇਡ ਵਾਸਤੇ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਸਤ, ਰਜ, ਤਮ ਗੁਣ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲੈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭੌਰੇ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਘੁੰਮਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਮਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਉਦ੍ਧਵ ਨੇ ਨੰਦ-ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਹਰੀ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਤਮਾ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਤੇ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ—ਜੋ ਵੇਖਦੇ, ਸੁਣਦੇ, ਪੁਰਾਣਾ, ਨਵਾਂ, ਅਡੋਲ ਜਾਂ ਚਲਾਇਤ, ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ—ਅਵਿਨਾਸੀ ਪਰਮ ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਗੱਲ ਕਰਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ; ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੰਦ ਜੀ ਅਤੇ ਉਦ੍ਧਵ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ। ਸਵੇਰੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਵਾਲਣਾਂ ਉਠੀਆਂ, ਦੀਵੇ ਵੇਖੇ, ਘਰ ਦੇ ਠਾਕੁਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਮਥਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਗਣਾਂ ਅਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਰੱਸਾ ਖਿੱਚਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ, ਛਾਤੀਆਂ, ਗਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਕੰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਮੁਖੜੇ ਤੇ ਲਾਲ ਕੁੰਕੁਮ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਗੀਤ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਮਥਣ ਦੀ ਧੁਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੋਈ। ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰਥ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, “ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਰਥ ਹੈ? ਕੀ ਅਕ੍ਰੂਰ ਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਜੋ ਕਮਸਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ? ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਡਾ ਸੁਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕਰੇਗਾ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਦ੍ਧਵ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਦ੍ਧਵ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ—ਉਹ ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਾਜ਼ਾ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਮੁਖੜਾ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ, ਅਤੇ ਕੰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹੋ, ਇੱਥੇ ਮਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਾਰਜ ਕਰਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਨਾਤਾ ਤਿਆਗਣਾ, ਸਾਧੂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਮਰਦ-ਔਰਤ, ਜਾਂ ਭੌਰਾ-ਫੁੱਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਜਦੋਂ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਵੈਸ਼ਿਆ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਦਿਆ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਦਾਨ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਪੰਡਤ ਵੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀ ਜਦੋਂ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਫਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਹਿਮਾਨ ਖਾਣ ਪੀ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਰਣ ਜੰਗਲ ਸੜ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੁਖ ਲੈ ਕੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਦ੍ਧਵ ਜੀ ਆਏ, ਗੋਪੀਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ—ਸੰਸਾਰਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਬੈਠੀਆਂ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਾ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਗੋਪੀ, ਇੱਕ ਭੌਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦਾ ਦੂਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਈ, “ਏ ਭੌਰੇ! ਝੂਠੇ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਮੇਰੀ ਮੁਕਾਬਲਣ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਛੂਹ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਾ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਆ; ਤੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ ਜੋਗਾ ਹੈਂ।” ਗੋਪੀ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਧੁਰਤਾ ਚਖਾ ਕੇ, ਮੋਹ ਲਾ ਕੇ, ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਦਮਾ ਉਸਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੋਏ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?” ਉਹ ਭੌਰੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, “ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਛੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆ? ਜਾ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਧਰਤੀ ਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਵੰਞਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਪੂਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਂ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੀ, “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਹਟਾ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ, ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਆਪਣੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰੀਏ?” ਗੋਪੀ ਕਹਿੰਦੀ, “ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੀ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਅਸਹਾਇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਗਿਆ। ਬਲੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਬੜਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਮੁਕ ਗਈ; ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਛੱਡਣੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਹਨ।” ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ, “ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਭੀ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਦੁੰਦ-ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਦਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਵੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਪਰ ਠੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਦੌੜਦੇ ਚੂਜ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਾਂ। ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਸ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੇ ਛੋਹ ਦੇ ਤੀਖੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਦੱਸ, ਏ ਦੂਤ।” ਗੋਪੀ ਪੁੱਛਦੀ, “ਮੇਰੀ ਸਖੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈਂ। ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਤਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ?” ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ, “ਕੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਘਰ, ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਅਸੀਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ, ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ, ਸੁਗੰਧੀ ਬਾਂਹ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੇਗਾ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਉਦ੍ਧਵ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰੀਤ, ਵਿਛੋੜਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।