ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਵाणी ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾਈ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਏ ਹਨ।” ਉਹ ਕਮਸਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੇ ਸੀ, ਉਹ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਟੋੜ ਦਿੱਤੇ; ਤੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਪ੍ਰਲੰਭਾ, ਧੇਨੁਕਾ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਤ੍ਰਿਨਾਵਰਤਾ, ਬਾਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਚਮਤਕਾਰ ਯਾਦ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਯਸ਼ੋਦਾ ਜੀ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਮਾਂਵਾਂ ਵਾਲੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਤਨ ਵੀ ਭੀਜ ਗਏ। ਉਧਵ ਜੀ ਨੇ ਨੰਦ ਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਇਹ ਅਤੁੱਟ ਪਿਆਰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਤਿ ਨਾਰਾਯਣ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ। ਰਾਮ ਤੇ ਮੁਕੁੰਦ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੀਜ ਤੇ ਜਣਨੀ ਹਨ—ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ, ਕਰਮ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਤੁਰੰਤ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮਾਨਵ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਅਚੁਤ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵ੍ਰਜ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣਗੇ। ਕਮਸਾ, ਜੋ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰੰਗਭੂਮੀ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਤੁਸੀਂ ਮਿਲਣ ਵੇਲੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ; ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੇਖੋਂਗੇ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ। ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ, ਕੋਈ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਨੀਵਾਂ, ਨਾ ਬਰਾਬਰ, ਨਾ ਅਸਮਾਨ; ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਿਤਾ, ਨਾ ਪਤਨੀ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਆਪਣਾ, ਨਾ ਪਰਾਇਆ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਜਨਮ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਵੀ, ਖੇਡ ਲਈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ। ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਸਤ, ਰਜ, ਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੇ, ਸਿਰਜਦਾ, ਪਾਲਦਾ, ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ, ਕਰਤਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਤਮਾ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਸੁਣਿਆ, ਪੁਰਾਣਾ, ਨਵਾਂ, ਭਵਿੱਖ, ਅਡੋਲ ਜਾਂ ਚਲਯ, ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ—ਅਭੇਦ ਸਤ-ਤੱਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਨੰਦ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਥੀ—ਵਾਸਤੇ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਆਲਣਾਂ ਉਠੀਆਂ, ਦੀਵੇ ਵੇਖੇ, ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਦਹੀਂ ਮਥਣ ਲਈ ਰਸੀਆਂ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਹਾਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੀ; ਰਸੀਆਂ ਖਿੱਚਦਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ, ਛਾਤੀਆਂ, ਹਾਰ ਤੇ ਝੁਮਕੇ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸੀ; ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਗਲਾਸੀ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਲਾਲ ਕੁੰਕਮ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਦ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਸੀ; ਦਹੀਂ ਮਥਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਨੰਦ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰਥ ਦੇਖੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?” “ਕੀ ਅਕ੍ਰੂਰ ਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਜੋ ਕਮਸਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਲੈ ਗਿਆ?” “ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰੇਗਾ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਦਧਵ, ਆਪਣੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਦਧਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਲੰਬੇ ਹੱਥ, ਤਾਜ਼ਾ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਪੀਲੇ ਵਿਸ਼ੇਧ, ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ, ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜਿਆ, ਝੁਮਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ। “ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹੋ, ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਮਾਲਕ ਵੱਲੋਂ, ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਲਈ ਕੁਝ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਾਰਜ ਕਰਨ।” “ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਕਿ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਵਿਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਦਾ ਬੰਧਨ ਤਿਆਗਣਾ, ਸਾਧੂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਲਈ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਲਾਭ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਰਦ-ਅਤਤ, ਜਾਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ।” “ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ; ਵਿਦਿਆ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ; ਪੰਡਿਤ, ਦੱਖਣਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ। ਪੰਛੀ, ਫਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ; ਮਹਿਮਾਨ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ; ਹਿਰਣ, ਜੰਗਲ ਸੜਨ ਤੇ, ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ; ਪ੍ਰੇਮੀ, ਸੁਖ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਦਧਵ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਸੰਸਾਰੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾ ਕੇ, ਬੇਝਿਜਕ ਰੋਈਆਂ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਗੋਪੀ, ਇੱਕ ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਦੂਤ ਮੰਨ ਕੇ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: “ਓ ਮਧੁਮੱਖੀ, ਠੱਗ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਮੇਰੀ ਸਖੀ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਛੂਹ; ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜਿਸ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਦੀ ਪੀਲ ਲੱਗੀ, ਤੇਰੇ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹਨਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਤਨਖੇਡਣ ਯੋਗ।” “ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ, ਇਕ ਵਾਰ, ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੱਤਾ, ਮੋਹ ਲਿਆ, ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਪਦਮਾ, ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?” “ਤੂੰ, ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲੀ, ਇੱਥੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਗੀਤ ਕਿਉਂ ਗਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਲਕ ਹੈ? ਜਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਜੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਗਾ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।” “ਕਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ, ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਲਈ ਅਣਪਹੁੰਚੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਭਰੀ ਭਾਵ-ਭੰਗਿਮਾ ਸਭ ਨੂੰ ਵੰਝਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਹਾਂ; ਪਰ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬਚਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਦੁਨਿਆਵੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾ ਕੇ, ਮਮਤਾ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਾਏ।