ਯਮ ਨੇ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ,” ਕਹਿ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੋਰ ਵਰਤਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਫੀਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁਕਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ?” ਉਹ ਅਗਲੇ ਕਹਿੰਦੇ, “ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਹੇ ਵੀਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇ; ਜੋ ਵੇਦ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿਣ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈਵ ਤੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚੌਂਸਠ ਕਲਾ-ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਗਾਉਣਾ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਉਣਾ, ਨੱਚਣਾ, ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਕਟਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣਾ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਲੰਗ ਬਣਾਉਣਾ, ਦੰਦ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਰਤਨ-ਜੜੇ ਫਰਸ਼ ਬਣਾਉਣਾ, ਪਲੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਉਣਾ, ਪਾਣੀ ਛਿਟਕਣਾ, ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਲਾਵਟਾਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਪੋਣ, ਸਿਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਭੇਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਕੰਨ ਦੇ ਗਹਣੇ ਬਣਾਉਣਾ, ਸੁਗੰਧ ਮਿਲਾਉਣਾ, ਗਹਣੇ ਲਾਉਣਾ, ਜਾਦੂ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਕੁਸ਼ਤੀ, ਹਥਲਾਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਆਟੇ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣਾ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਸਿਲਾਈ, ਧਾਗਾ-ਖੇਡ, ਪਹੇਲੀਆਂ, ਸ਼ਬਦ-ਮਾਲਾ, ਜ਼ਬਾਨ-ਤੋੜ, ਪਾਠ-ਕਿਤਾਬਾਂ, ਨਾਟਕ ਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇਖਣਾ, ਕਵਿਤਾ-ਪਹੇਲੀਆਂ, ਚਟਾਈ ਤੇ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਕੱਤਾਈ ਤੇ ਬੁਣਾਈ, ਕੜ੍ਹਾਈ, ਇਮਾਰਤ-ਕਲਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ, ਧਾਤੂ-ਕਲਾ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਖਾਣ-ਮਾਦਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਬਕਰੇ, ਮੁਰਗੇ, ਤੇ ਬਟੇਰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਤੋਤਾ ਤੇ ਮੈਨਾ ਸਿਖਾਉਣਾ, ਸਫਾਈ, ਵਾਲ-ਸਜਾਵਟ, ਗੁਪਤ-ਕੋਡ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਨਕਲ, ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁਨ ਜਾਣਨਾ, ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਮੈਜਿਕਲ ਚਿੱਤਰ, ਸੰਗਤਿ-ਪਾਠ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਬਣਾਉਣਾ, ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮ, ਖੇਡ ਤੇ ਕਰਤਬ, ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼, ਛੰਦ, ਪਰਸੋਡੀ, ਕੱਪੜੇ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਸੇ-ਖੇਡ, ਚੁੰਬਕ-ਖੇਡ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਿਲੌਣਾਂ, ਵੈਣਯਕੀ, ਵੈਜਯਕੀ, ਵੈਤਾਲਿਕੀ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਧਵ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਗਰਦ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪ੍ਰਭੂ—ਜੋ ਸਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੁਖ-ਹਰਤਾ ਹੈ—ਉਧਵ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਕਹਿੰਦੇ: “ਜਾ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ ਉਧਵ, ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ; ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਵਿਛੋਹ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਘਟਾ।” “ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਜੋਂ ਵਸਾਇਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਵੀ ਕਰਤਬ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਏ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹਾਂ।” “ਮੇਰੇ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਜੋ ਦੂਰ ਹੈ, ਗੋਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਛੋਹ ਦੀ ਪੀੜ ਅਤੇ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।” “ਮੇਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਧਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦ ਦੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਧਵ ਨੰਦ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸੂਰਜ ਡੁਲ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵਾਪਸੀ ਕਰਦੇ ਗਾਂ-ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁੜਾਂ ਤੋਂ ਉਠੇ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਬਛੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਵੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਚਿੱਟੇ ਬਛੜੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ; ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਵਾਂਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਸੁਰਾਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਗੋਪ, ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਤਬ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਵ੍ਰਜ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਮਹਿਮਾਨ, ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਗੀਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਅਤੇ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ, ਕਮਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰ ਸਨ। ਜਦ ਉਧਵ ਆਇਆ, ਨੰਦ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਲਈ ਜੋ ਭਾਵ ਸੀ, ਉਹੀ ਉਧਵ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਖਵਾਇਆ, ਨਰਮ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਅਤੇ ਜਦ ਉਧਵ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਨੰਦ ਨੇ ਪੈਰ-ਮਲਾਈ ਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੀ। “ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਸਾਡਾ ਮਿੱਤਰ, ਸ਼ੂਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਠੀਕ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?” “ਭਾਗ ਨਾਲ, ਦੁਰਜਨ ਕੰਸਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮੰਦਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।” “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਮਾਂ, ਮਿੱਤਰ, ਗੋਪ, ਪਿੰਡ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ, ਗਾਵਾਂ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ, ਤੇ ਪਹਾੜ?” “ਕੀ ਗੋਵਿੰਦ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਵੇਗਾ? ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਚਹਿਰਾ, ਸੁੰਦਰ ਨੱਕ ਅਤੇ ਹਸਦੇ, ਸੋਹਣੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੇਖ ਸਕਾਂਗੇ।” “ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ, ਆਂਧੀਆਂ, ਮੀਂਹ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ, ਸੱਪ, ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ—ਇਸ ਤੱਕ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ—ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਬਚਾਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਤਮਾ ਹੈ।” “ਜਦ ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵੀਰਤਾ ਭਰੇ ਕੰਮ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡ-ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਹਾਸਾ ਤੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਢਿੱਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਸਾਡਾ ਮਨ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ—ਜਿੱਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ।” “ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।” “ਕੰਸਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਤਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਨ, ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਿਆ।” “ਪ੍ਰਲੰਬਾ, ਧੇਨੁਕਾ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਤ੍ਰਿਨਾਵਰਤਾ, ਬਕਾ ਆਦਿ—ਇਹ ਰਾਖਸ਼, ਜੋ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੰਦ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਯਸ਼ੋਦਾ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣਦੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੇ। ਨੰਦ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਐਸਾ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਧਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਹੇ ਸਤਕਾਰਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਾਇਣ, ਸਭ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।” “ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਰਾਮ ਤੇ ਮੁਕੁੰਦ—ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੀਜ ਤੇ ਜਣਨੀ ਹਨ: ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ।” “ਉਸ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮਰਨ ਵੇਲੇ, ਮਨ—even ਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਕੋਈ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਦਾ ਭਾਰ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉੱਚੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।” “ਉਸ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮਰਤ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਇੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?” “ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅਚੂਤ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵ੍ਰਜ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇਗਾ।