ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਪਾਂਚਜਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ ਸੀ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੜਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੇਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੀ ਰਥ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤੇ ਫਿਰ ਸਮਯਮਨੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਜੋ ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਦਾ ਪ੍ਰਿਅ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ। ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਡੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਓ।" ਯਮਰਾਜ ਨੇ "ਜੈਸਾ ਆਦੇਸ਼" ਆਖ ਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸੌਂਪਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰੋਂ ਵਰ ਮੰਗਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਆਦਰਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਗੁਰੂਦੱਖਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਹੇ ਵੀਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਰਤੀ ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹੇ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੇਦਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਹਿਣ।" ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰਥ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ਧੁਨੀ ਗੱਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਨਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਖੋਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਤੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚੌਂਸਠ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਗਾਉਣਾ, ਵਾਦ-ਵਾਦਨ, ਨੱਚਣਾ, ਅਭਿਨੇਅ, ਚਿੱਤਰਕਲਾ, ਕਟਾਈ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਜਾਵਟੀ ਬਿਸਤਰ, ਦੰਦ, ਕਪੜੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਬਿਸਤਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਾਜ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ, ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ, ਸਿਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਭੇਸ ਬਣਾਉਣ, ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਮਿਲਾਉਣ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਜਾਦੂਈ ਕੌਤੁਕ, ਕੁਸ਼ਤੀ, ਹਥਲਾਈ, ਵਿਅੰਜਨ ਬਣਾਉਣ, ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸਿਲਾਈ, ਧਾਗੇ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਪਹੇਲੀਆਂ, ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੇ ਕੌਤੁਕ, ਪਾਠ, ਨਾਟਕ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੇਖਣ, ਕਾਵਿ ਪਹੇਲੀਆਂ, ਚੱਟਾਈਆਂ ਤੇ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਕੱਤਾਈ, ਜ਼ਿੰਸਾਰੀ, ਇਮਾਰਤ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ, ਧਾਤੂ ਕਲਾ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਖਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਗਣ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਤੋਤਿਆਂ ਤੇ ਮੈਨਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਸਫਾਈ, ਵਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ, ਗੁਪਤ ਕੋਡ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਨਕਲ, ਖੇਤਰੀ ਬੋਲੀਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ, ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ, ਯੰਤ੍ਰ ਬਣਾਉਣ, ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ, ਨਵੀਂ ਕਲਾ, ਖੇਡਾਂ, ਕੋਸ਼, ਛੰਦ, ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੂਏ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਚੁੰਬਕ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਿਡੌਣੇ, ਵੈਣਯਿਕੀ, ਵੈਜਯਿਕੀ, ਵੈਤਾਲਿਕੀ ਕਲਾਵਾਂ ਆਦਿ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਦਧਵ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰ, ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰ, ਦੁ:ਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਉਦਧਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਉਦਧਵ, ਤੂੰ ਵ੍ਰਜ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰ।" "ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲੋਕਿਕ ਕਰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੇਰੇ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਅ-ਪਤੀ ਲਈ, ਜੋ ਦੂਰ ਹੈ, ਗੋਕੁਲ ਦੀਆਂ ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।" "ਮੇਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਦਧਵ ਨੇ ਰਥ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਦਧਵ ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਜ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਥ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਕਰਦੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੇ ਓਟ ਲੈ ਲਈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਧੂੰਕਾਰਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਗਾਈਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਾਵਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਗਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ-ਉਥੇ ਚਿੱਟੇ ਵਛੇ ਉਲਾਸ ਨਾਲ ਕੁੱਦ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੁੱਧ ਵੱਟਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਵਾਂਸਲੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੋਪੀਆਂ ਤੇ ਗਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇ-ਸੋਹਣੇ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤੱਬ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਅਤਿਥੀਆਂ, ਗਾਈਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਤੇ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ, ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰ ਸਨ। ਉਦਧਵ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਰਗੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਖਵਾਇਆ, ਨਰਮ ਸੇਜ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਤੇ ਜਦ ਉਦਧਵ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਦੀ ਖੈਰ-ਮੰਗੀ, ਪੈਰ ਦਬਾ ਕੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਡਾ ਮਿੱਤਰ, ਸੂਰਪੁਤ੍ਰ, ਠੀਕ ਹੈ? ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਹੈ? ਉਹ ਸਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਹੈ?" "ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਸ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮਾਤਮਿਆਂ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" "ਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਮਿੱਤਰ, ਗਵਾਲੇ, ਪਿੰਡ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ, ਗਾਈਆਂ, ਵ੍ਰਿੰਦੇਵਨ ਤੇ ਪਰਬਤ ਨੂੰ?" "ਕੀ ਗੋਵਿੰਦ ਕਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ? ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਉਸਦਾ ਉਹ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਜਿਸਦੀ ਨੱਕ ਸੋਹਣੀ, ਅੱਖਾਂ ਹੱਸਦੀਆਂ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਹਨ।" "ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ, ਤੂਫਾਨ, ਮੀਂਹ, ਜੰਗਲੀ ਸਾਂਡ, ਸੱਪ, ਤੇ ਅਣਪਾਰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੀ ਬਚਾਇਆ।" "ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵੀਰਤਾਪੂਰਨ ਕੰਮ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਨਜ਼ਰਾਂ, ਹਾਸਾ ਤੇ ਬਾਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਥੰਮ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਸਾਡੇ ਮਨ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ—ਜਿੱਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।" "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਇਸ਼ਟ ਕਰਨ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।" "ਕੰਸ, ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਮੁੱਲਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਤਾੜ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਨ, ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ।" "ਪ੍ਰਲੰਭ, ਧੇਨੁਕ, ਅਰਿਸ਼ਟ, ਤ੍ਰਿਣਾਵਰਤ, ਬਕ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤ—ਇਹ ਸਭ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਦੇ ਸਨ, ਇੱਥੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਯਸ਼ੋਦਾ ਮਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਕੰਮ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਿਨੇ ਵੀ ਗੀਲੇ ਹੋ ਗਏ।