ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕংস ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਭਰਾ—ਕੰਕ, ਨਿਆਗ੍ਰੋਧਕ ਅਤੇ ਹੋਰ—all ਭੜਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜੇ। ਪਰ ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਸ਼ੂਰਾ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਪਿੱਟਦੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਥੇ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਾਸਨ 'ਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਚੰਬੜ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ—"ਹਾਏ, ਸੱਜਣ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਅਸਹਾਏਆਂ ਦੇ ਰਾਖੇ! ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਸੀਂ, ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਸਾਡਾ ਘਰ—ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਪਤੀ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਕੋਈ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਮੰਗਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।" "ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ।" "ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਇਹੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਸਾਰੇ ਦੁਖ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਨੇ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰੀ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਲਾ ਕੇ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਰਮਪੁਰਖ ਨੇ, ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਫੈਲਾ ਕੇ, "ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ" ਆਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲਏ। ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ "ਮਾਤਾ" ਅਤੇ "ਪਿਤਾ" ਆਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਪਿਤਾ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਾਡੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਜਾਂ ਉਮਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਬਿਤਾ ਸਕੇ। ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਜੋ ਸੁੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਮਿਲ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਨਵ ਸੌ ਸਾਲ ਵੀ ਜੀ ਲਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲਾਭਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ, ਧਰਮਪਤਨੀ, ਨੰਨੇ ਬੱਚੇ, ਅਧਿਆਪਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।" "ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਮਨ ਸਦਾ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਦਿਨ ਵਿਅਰਥ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਅਸੀਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ; ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਕਠੋਰ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਅਸਹਾਏ ਸੀ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇੰਝ ਹਰੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਅਤੁੱਟ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿਚ ਬਹਿ ਕੇ, ਮੋਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕੇ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਰੁੰਝ ਗਏ ਅਤੇ ਮਨ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ; ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਯਾਦਵ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦੇ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸ, ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ?" ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਯਾਦਵ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਅੰਧਕ, ਮਧੁ, ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ, ਕੁਕੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤਕਲੀਫਾਂ ਭੋਗ ਕੇ ਆਏਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਵਸਾਇਆ ਤੇ ਬੜੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹੇਠ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਸੁੱਖ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਹੁਣ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕ-ਤੱਕ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਦਇਆਲੁ ਮਿਸਕਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਥੇ, ਵੱਡੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਦਿਸਦੇ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਸਮੇਤ, ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਮਤਾ ਦਿੱਤੀ; ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਾਪੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਅਸਹਾਇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਾਲਦੇ ਹਨ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਜਾਓ; ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਵਾਂਗੇ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁਖੀ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਚੁਤ ਨੇ ਨੰਦ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਹਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਨੰਦ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵ੍ਰਜ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੂਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸੰਸਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਪੰਡਤਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਹਾਰ ਵਜੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਚੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਉਪਹਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਕੰਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।